วิชชาคืออะไร?อวิชชาคืออะไร?เกี่ยวข้องกับการเกิดดับของทุกข์อย่างไร?

วิชชา(ความรู้แจ้ง)และอวิชชา(ความไม่รู้)เป็นธรรมคู่ปฏิปักษ์กัน
ธรรมหนึ่งเกิด อีกธรรมหนึ่งจะดับลง เป็นธรรมคนละขั้วที่เข้ากันไม่ได้
มาสร้างจิตให้มีวิชชา(วิชชาจิตตะ)เพื่อกำจัดอวิชชา(อวิชชาจิตตะ)
จงใช้ วิชชา(ปัญญา) หยุด อวิชชา(ความไม่รู้แจ้ง)
วิชชา(ปัญญา) เกิดขึ้น => อวิชชา ดับลง
อวิชชา คือ ตัวปรุงแต่งกิเลสที่ทำให้เกิดทุกข์โดยตรง
วิชชา(ปัญญาเจตสิก)ปรุงแต่งจิต => กิเลสดับ(ทุกข์ดับ)
อวิชชา(โมหเจตสิก)ปรุงแต่งจิต => กิเลสเกิด(ทุกข์เกิด)
นี้คือ กลไกการเกิดทุกข์และการดับไปของทุกข์ในมนุษย์
วิชชา และ อวิชชา คือ ตัวแปรที่สำคัญมากที่สุดในการดับทุกข์และเกิดทุกข์ในมนุษย์ ถ้าวิชชา(ปัญญา)เกิดบริบูรณ์เต็มเปี่ยม อวิชชาย่อมดับแบบสมบูรณ์และสิ้นเชิงถาวร เมื่อนั้นสังสารวัฏฏ์ดับแบบสิ้นเชิงถาวร
จิตที่มี วิชชา(ปัญญา)เป็นที่อยู่(วิหารธรรม)คือ จิตไม่มีทุกข์
จิตที่มีอวิชชา(ความไม่รู้จริง)ครอบงำอยู่ คือ จิตที่มีทุกข์
มนุษย์ทุกๆคนที่เกิดขึ้นมาในโลกนี้ล้วนถูกหล่อหลอมถูกครอบงำมาด้วย อวิชชา กันตั้งแต่แรกเกิดทั้งสิ้น โลกที่วุ่นวายอยู่ทุกวันนี้ ก็เพราะ อวิชชา มันครองโลก(ครองจิตใจมนุษย์ส่วนใหญ่)กิเลสอวิชชามันแรงและมีพลังมหาศาล ทำให้มนุษย์เข่นฆ่ากันได้ง่ายๆ ลูกฆ่าพ่อแม่ก็มาจากอวิชชาล้วนๆ การจะหยุดและดับมันได้นั้น อินทรีย์ต้องแก่กล้าจริงๆจึงจะสามารถโค่นมันลงได้ แต่ก็ไม่มีสิ่งใดที่เกินความสามารถของมนุษย์ไปได้ ยิ่งเป็นสิ่งที่ใกล้ตัวมากที่สุด ก็ยิ่งทำได้ง่ายขึ้น ไม่ทำให้ผู้ใดเดือดร้อนเพราะดับกิเลสอวิชชา ยิ่งมีอวิชชาน้อย ยิ่งทุกข์น้อยลง ไม่มีอวิชชาเลยก็คือไม่มีความทุกข์เลย มีอวิชชามากยิ่งทุกข์มากสะสมข้ามภพข้ามชาติ อวิชชา ตัณหา อุปาทาน คือธรรมที่ขับเคลื่อนชีวิตของมนุษย์ทุกๆคน(ยกเว้นพระอรหันต์เท่านั้น)
พระพุทธเจ้าสอนอะไร???
พระพุทธองค์ทรงสอนวิชชาดับทุกข์(ดับอวิชชา ตัณหา อุปาทาน)ให้กับจิตของมนุษย์ที่ตื่นรู้ในธรรม เน้นเรื่อง ทุกข์และการดับทุกข์ นั่นก็คือ สอน วิชชา เพื่อนำไปใช้ในการดับอวิชชา ตัณหา อุปาทาน(ดับทุกข์)จะได้ไม่ไปสู่...สังสารวัฏแบบข้ามภพข้ามชาติอีกต่อไป
โลกใบนี้เต็มไปด้วย อวิชชา(ความไม่รู้แจ้ง)นำมาซึ่ง ตัณหาและอุปาทาน(ทุกข์)เกิดเป็น สังสารวัฏฏ์หมุนวนแบบไม่มีที่สิ้นสุด
วิชชา(ปัญญา)คือเครื่องมือที่จำเป็นสำหรับทุกๆท่านในการดับทุกข์ ต้องใช้วิชชาเท่านั้นในการดับทุกข์แบบสิ้นเชิงและถาวร ถ้าวิชชาเต็มรอบแล้ว นั่นคือ ทุกข์ดับแบบถาวร สามารถเกิดขึ้นได้ถ้ามรรคถึง
อินทรีย์ 5 พละ 5 ที่แก่กล้า คือ จุดบรรลุสูงสุดของวิชชา
อินทรีย์ 5 พละ 5 ประกอบไปด้วย.....
1. ศรัทธา 2. วิริยะ 3. สติ 4. สมาธิ 5. ปัญญา
จงสร้าง อินทรีย์ 5 และ พละ 5 ให้แก่กล้า เพื่อทะลุถึงจุดสูงสุดของวิชชา จงมีความศรัทธาในอริยมรรคมีองค์ 8 นั่นคือ จุดสูงสุดของวิชชา
พระพุทธเจ้าท่านสอน วิชชา เพื่อนำไปใช้ดับ อวิชชา เพราะถ้าวิชชาเกิด อวิชชาจะดับลง(ตามหลักอิทัปปัจจยตา) วิชชา ก็คือ อริยมรรคมีองค์ 8 นั่นเอง โครงสร้างการเกิดขึ้นมาของมนุษย์ทุกๆคนบนโลกนี้มาจาก อวิชชา(ในปฏิจจสมุปบาท)ทั้งหมดทั้งสิ้น มนุษย์ทุกๆคนจึงมี อวิชชา เป็นต้นเรื่องหรือปฐมเหตุของการเกิดขึ้นของมนุษย์
ข้อสรุปแห่งธรรมะ
หน้าที่ของเราในปัจจุบันขณะ มีเพียงการ เติมน้ำดี (เจริญสติ สมาธิ ปัญญา ที่ฐานกาย/ฐานจิต) ไปเรื่อยๆ อย่างมีเป้าหมายแต่ไร้ความคาดหวัง ปล่อยให้ธรรมะทำกิจจัดการธรรมะไปตามเหตุปัจจัย จนกว่าจะถึงวันที่น้ำเสียหมดแก้ว(อวิชชาดับลง) และวางแพลงได้อย่างสมบูรณ์(ไม่เติม สติ สมาธิ ปัญญา)ครับ
เมื่อน้อมพิจารณาร้อยเรียงตามสายโซ่แห่งปฏิจจสมุปบาทและการทำงานของจิต:
1. เมื่อจิตดำรงอยู่กับ สติ สมาธิ ปัญญา (วิชชา/อโมหเจตสิก) อย่างต่อเนื่อง (แม้จิตจะเกิดดับไปตามธรรมชาติของสังขตธรรม ก็มีการสืบต่อของกระแสสติปัญญาที่เป็นกุศลอยู่ไม่ขาดสาย)
2. โมหเจตสิก (อวิชชา) ย่อมถูกปิดกั้นและทำกิจไม่ได้ เพราะแสงสว่างแห่งวิชชาเข้ามาแทนที่พื้นที่รับรู้
3. เมื่ออวิชชาทำกิจไม่ได้ กระบวนการปรุงแต่งต่อๆ ไปจึงขาดช่วงลง:
ผัสสะมีอยู่ แต่ไม่มีอวิชชาเคลือบแฝง
เวทนาเกิดขึ้น แต่จิตไม่ปรุงแต่งไปเป็น นันทิราคะ (ความเพลิดเพลินยินดี)
ตัณหาจึงไม่เกิด
อุปาทาน (ความยึดมั่นถือมั่นว่าเป็นตัวตน) จึงไม่เกิด
ทุกข์ทั้งปวงจึงไม่เกิดขึ้นตามมาเลย
เปรียบเสมือนกลไกของธรรมชาติตามสายปฏิจจสมุปบาทฝ่ายดับ (นิโรธวาร) ที่เมื่อเหตุปัจจัยต้นสาย (อวิชชา) ถูกระงับและแทนที่ด้วยวิชชา ผลลัพธ์ปลายสายคือความทุกข์ระทมทั้งปวงย่อมดับสลายลงอย่างไร้ร่องรอย
แก่นแท้แห่งการปฏิบัติในปัจจุบันขณะ:
ทุกอย่างย่อสั้นลงเหลือเพียงการดูแลรักษา "ฐานจิต" ให้มีสติ สมาธิ และปัญญา ทำกิจอยู่กับรูปและนามตามความเป็นจริงในแต่ละขณะผัสสะ แค่นี้ก็เป็นการตัดวงจรสังสารวัฏที่ตรง เที่ยงตรง และจบกิจในปัจจุบันได้อย่างสมบูรณ์แบบแล้วครับ
วิชชา และ อวิชชา คือตัวแปรของ..การดับทุกข์ และ การเกิดทุกข์
วิชชา(ปัญญา)เกิด => อวิชชาดับ => กิเลสดับ => ทุกข์ดับ
อวิชชาเกิด => กิเลสเกิด => ทุกข์เกิด
อวิชชา ปรุงแต่ง=> นันทิราคะ => ตัณหา(ทุกข์)
ตัณหาคือ กิเลสอีกชนิดหนึ่งในบรรดากิเลสทั้งปวง
ท่านจะเลือก วิชชา หรือ อวิชชา ??? ท่านเลือกเอง...
ประโยชน์ที่ท่านจะได้รับในการรู้ลึกและรู้จริงใน...วิชชา และ อวิชชา..
ท่านจะสามารถนำเอา วิชชา ไปดับกิเลสอวิชชา(ดับทุกข์)ในปัจจุบันขณะจิตได้ทันทีทุกๆเวลา เชิญชวนทุกๆท่านหยุด! เป็นเหยื่อ และ เป็นทาสของ..อวิชชา..กันเถิด เริ่มต้นที่นี่และเดี๋ยวนี้ ทันที!!!
ถ้ามนุษย์ทุกๆคนมี วิชชาที่แก่กล้ามากพอสมควร ทุกข์ก็จะไม่เกิดขึ้น
ทุกข์เกิดขึ้นมาจาก...อวิชชา(ความไม่รู้แจ้งซึ่งวิชชา)เป็นเหตุแห่งกิเลส
อวิชชา => ตัณหา => อุปาทาน( ทุกข์ )
อวิชชา เป็นปัจจัยให้เกิดตัณหา และตัณหาเป็นปัจจัยให้เกิดอุปาทาน
เพียงท่านอยู่กับ สติ สมาธิ ปัญญาในทุกขณะจิต อวิชชามันจะดับไปเอง
ถ้าท่านอยู่กับ สติ สมาธิ ปัญญา(แก่นมรรค)ในทุกขณะจิต กิเลส(ทุกข์)จะหาท่านไม่พบ ตราบใดที่ยังสามารถครองแก่นมรรคได้อย่างต่อเนื่องตลอดเวลา จงใช้แก่นมรรคเป็นที่อยู่ของจิต(วิหารธรรม)ปลอดภัย ปลอดกิเลส ปลอดทุกข์ในทุกขณะจิต
ท่านลองอ่านให้จบ โดยอ่านแบบช้าๆพิจารณาไปด้วย
วิชชาอาจเป็นจุดเปลี่ยนชีวิตของท่านได้ไปตลอดกาล
ตีแผ่และเผยความจริงของ...วิชชา และ อวิชชา...
แก่นมรรค(สติ สมาธิ ปัญญา)ก็คือ วิชชา(ปัญญา)
วิชชาเกิด =>นิโรธเกิด =>สมุทัยดับ =>ทุกข์ดับ
วิชชา(ปัญญา) คือ ธรรมที่พระพุทธเจ้าใช้ในการตรัสรู้(ดับทุกข์)
วิชชา(ปัญญา)เกิด => อวิชชาดับ => นันทิดับ => ตัณหาดับ => ทุกข์ดับ
วิชชา(ปัญญา)เกิด => อวิชชาดับ =>กิเลสทั้งปวงดับ =>ทุกข์ดับ
อวิชชาเกิด(ไม่เจริญแก่นมรรค) =>กิเลสเกิด =>ทุกข์เกิด
ท่านไม่ต้องไปไล่ดับกิเลสน้อยใหญ่ โลภะ โทสะ โมหะ ให้ยุ่งยาก จัดการที่ตัวการหรือตัวต้นเหตุ นั่นก็คือ อวิชชา ประธานหรือหัวหน้าของกิเลสน้อยใหญ่ทั้งปวง กิเลสทุกๆตัว ล้วนมี อวิชชา(โมหะเจตสิก)เป็นองค์ประกอบทั้งสิ้นจึงสามารถปรุงแต่งจิตให้เกิดทุกข์ขึ้นมาได้ตลอดเวลา
ท่านฝึกฝนแก่นมรรค(สติ สมาธิ ปัญญา)ก็คือ ท่านกำลังฝึกอินทรีย์ 5 และพละ 5 อยู่นั่นเอง ถ้าอินทรีย์และพละแก่กล้า ท่านจะสามารถดับทุกข์และดับกิเลส(ดับอวิชชา)ในปัจจุบันขณะจิตได้ทันที(ดับกิเลสและดับทุกข์ได้ชั่วขณะจิต)จงพิสูจน์ได้ด้วยตัวของท่านเอง!!!
ผู้ที่ลงมือชิมเกลือเท่านั้น จึงจะรู้ว่าเกลือเค็มจริงๆ(ปัจจัตตัง)
การเจริญ สติ สมาธิ ปัญญา(แก่นมรรค)ในทุกขณะจิตที่ฐานกายก็คือ การสร้างวิชชา(ปัญญา)ให้เกิดขึ้นนั่นเอง กิเลสไม่เกิด(ทุกข์ไม่เกิด)
ตัวแปรของการเกิดทุกข์ และ ทุกข์ดับ
วิชชา ทำให้ ทุกข์ดับ(กิเลสดับ)
วิชชาเกิด => นันทิราคะดับ => ตัณหาดับ(ทุกข์ดับ)
อวิชชา ทำให้ ทุกข์เกิด(กิเลสเกิด)
อวิชชาเกิด => นันทิราคะเกิด => ตัณหาเกิด(ทุกข์เกิด)
นี่คือความจริงของมนุษย์ทุกๆคนที่เกิดมาบนโลกใบนี้ ท่านรู้ตัวหรือไม่ว่า..พวกเราทุกๆคนที่เกิดมาบนโลกใบนี้ ล้วนมีอวิชชาติดตัวมาด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น และอวิชชานี่เองเป็นตัวการนำทุกข์มาให้กับมนุษย์และสัตว์ในโลกนี้ ล้วนตกเป็นเหยื่อและเป็นทาสของอวิชชาแบบข้ามภพข้ามชาติไม่มีจุดสิ้นสุด(เวียนว่ายตายเกิดซ้ำแล้วซ้ำอีก)ที่พวกเราทนทุกข์ทรมานเพราะกิเลสอยู่ทุกข์วันนี้ ตัวต้นเหตุหรือต้นเรื่องก็คือ อวิชชา นั่นเอง อวิชชาคือปฐมเหตุหรือต้นเรื่องของมนุษย์ ซึ่งสามารถดูความเป็นมาของมนุษย์ได้จากโครงสร้างของปฏิจจสมุปบาทที่พระพุทธเจ้าสอนไว้
อวิชชา => สังขาร => วิญญาณ => นามรูป(ขันธ์ 5 ของมนุษย์)..........
มนุษย์ประกอบไปด้วยขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ(รวมกันเป็นนามรูป)จะเห็นได้ว่า สารตั้งต้นก็คือ อวิชชา และเป็นตัวสร้างทุกข์ให้กับขันธ์ 5 หรือนามรูปด้วย(เป็นปัจจัยให้เกิดตัณหาและอุปาทาน)ในกระแสปฏิจจสมุปบาท ซึ่งเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลาในปัจจุบันขณะ
มนุษย์ทุกๆคนที่เกิดขึ้นมาบนโลกใบนี้ ล้วนมีอวิชชา(ความไม่รู้จริงในวิชชา)ติดตัวกันมาทั้งหมดทั้งสิ้น พูดง่ายๆก็คือ เราโง่มาตั้งแต่เกิดทุกๆคนนั่นเอง การเวียนว่ายตายเกิด(วัฏฏสงสาร)ของมนุษย์และสัตว์ทุกหมู่เหล่าก็มาจาก..อวิชชา..ตัวนี้เป็นตัวกำหนด ตราบใดที่อวิชชาไม่ดับลงแบบสิ้นเชิงและถาวร ตราบนั้นมนุษย์และสรรพสัตว์ทั้งปวงก็เวียนว่ายตายเกิดซ้ำแล้วซ้ำอีกไปเรื่อยๆแบบไม่มีที่สิ้นสุด นี่คือ ความจริงของธรรมชาติ(สัจจธรรม) อวิชชาเป็นรากเหง้าเป็นประธานของกิเลสทั้งหลายทั้งปวง บรรดากิเลสทั้งปวงจะมีอวิชชา(โมหเจตสิก)เป็นองค์ประกอบหลักๆ ไม่ว่าจะเป็น นิวรณ์ 5 กิเลส 10 อนุสัย 7 สังโยชน์ 10 อุปกิเลส 16 ธรรมทั้งหมดนี้ ล้วนมีอวิชชา(โมหเจตสิก)เป็นองค์ประกอบหลักทั้งสิ้น ตัณหาและอุปาทานเป็นกิเลสอีกชนิดหนึ่งในบรรดากิเลสหลายตัว รากเหง้าของตัณหาและอุปาทานก็มาจาก อวิชชา ทั้งหมด(ดูในกระแสปฏิจจสมุปบาท)มนุษย์ที่เกิดขึ้นมาในโลกใบนี้ มากกว่า 99% ยังอยู่ในวังวนของอวิชชา ตกเป็นเหยื่อและเป็นทาสของอวิชชาโดยไม่รู้ตัว บางคนตกเป็นทาสและเป็นเหยื่อของอวิชชาตั้งแต่เกิดไปจนถึงวันสุดท้าย(ตาย)และก็จะวนแล้ววนอีกไปแบบไม่มีที่สิ้นสุด เกิดก็เป็นทุกข์ แก่ก็เป็นทุกข์ มรณะ(ตาย)ก็เป็นทุกข์ แล้วเราทั้งหลายจะเกิดมาเพื่อรับทุกข์ตลอดไปแบบไม่มีที่สิ้นสุดหรือ??? เรามี สติ สมาธิ ปัญญา ที่ธรรมชาติมอบให้มาตั้งแต่แรกเกิดเช่นกัน เพื่อนำมาตัดวงจรของอวิชชา แต่เราไม่รู้ จนกระทั่งพระพุทธเจ้าไปค้นพบความจริงของธรรมชาติ จึงมีการนำมาเผยแผ่ให้ปุถุชนทั่วๆไปได้รู้วิธีจัดการกับอวิชชา(ดับอวิชชา) ตัวที่ทำร้ายชีวิตของมนุษย์และสรรพสัตว์แบบไม่รู้จักจบสิ้น(เวียนว่ายตายเกิดแบบซ้ำซาก)ต่อไปนี้เราจะมีดูผลผลิตและผลงานของ อวิชชา(ความไม่รู้จริงในวิชชา)เจาะลึกและตีแผ่รอบด้านเพื่อให้เห็นเนื้อแท้ของ อวิชชา
อวิชชา ไม่ใช่ความไม่มีความรู้ใดๆความหมายในทางพุทธศาสนาคือ การไม่รู้ความจริงในอริยสัจ 4 (วิชชาทุกข์และการดับทุกข์)และไม่รู้จริงในธรรมทั้งปวง เพราะความไม่รู้ความจริงในธรรมทั้งปวงจึงส่งผลให้เกิดมิจฉาทิฏฐิ(ความเห็นผิด ความเห็นไม่ถูกต้อง ความรู้ที่ผิดๆ)อันนำมาซึ่งการยึดมั่น ถือมั่น ยึดติดใน..ขันธ์ 5 และ อารมณ์ 6 ไม่เห็นไตรลักษณ์ ไม่รู้การเกิดดับของรูปธรรมและนามธรรมในปฏิจจสมุปบาท มาดูผลลัพธ์เมื่อจิตมี อวิชชา ปรุงแต่ง(โมหเจตสิกปรุงแต่งจิต)ว่าจะออกผลลัพธ์มาเป็นอย่างไร
อวิชชา(โมหเจตสิก)ปรุงแต่ง =>นันทิราคะ =>ตัณหา =>อุปาทาน =>กองทุกข์ทั้งปวง
คำอธิบาย เมื่อจิตถูกอวิชชาครอบงำ(อวิชชาจิตตะ)โมหเจตสิก(อวิชชา)จะปรุงแต่ง นันทิราคะ(ในเวทนา)ซึ่งเป็นเชื้อของตัณหา นำไปสู่ตัณหาและอุปาทาน ภพ ชาติ ชรามรณะ........ซึ่งเป็นกองทุกข์ทั้งปวง(ในกระแสปฏิจจสมุปบาท)นี่คือ สังสารวัฏฏ์ 1 รอบและจะวนเช่นนี้ไปเรื่อยๆข้ามภพข้ามชาติแบบไม่มีที่สิ้นสุด ตราบใดที่อวิชชาไม่ดับลงอย่างสิ้นเชิงและถาวร(ดับทุกข์ถาวร)มนุษย์จะติดกับดักของ สังสารวัฏฏ์ไปเรื่อยๆซ้ำแล้วซ้ำอีกแบบไม่มีที่สิ้นสุด(ทุกข์แล้วทุกข์อีกแบบไม่มีที่สิ้นสุด)ท่านว่า...น่าเบื่อหน่ายไหมครับ??? นี่คือ เรื่องจริงที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้และสามารถพิสูจน์ได้ตลอดเวลา อวิชชา จึงเป็นเหตุปัจจัยที่ทำให้เกิด วัฏฏสงสาร(การเวียนว่ายตายเกิด)แบบซ้ำซาก ถามว่า เราสามารถหยุด วัฏฏสงสารนี้ได้หรือไม่ พระพุทธองค์ตรัสไว้ชัดเจนว่า...สามารถทำได้...(พระอรหันต์สาวกของพระองค์พิสูจน์มาให้เห็นแล้ว)ใครที่ปฏิบัติได้จริงและปฏิบัติได้ถึง(สร้างเหตุปัจจับดับอวิชชาได้ถึงที่สุด)ก็สามารถดับวงจร วัฏฏสงสาร นี้ลงได้...ต้องสร้างสัมมาทิฏฐิ(วิชชา)ให้เกิดขึ้นให้ได้ เพื่อหยุดมิจฉาทิฏฐิ(อวิชชา) วิชชา(ปัญญา)คือ เหตุปัจจัยให้ อวิชชาดับลงได้
วิชชา(ปัญญา)เกิด => อวิชชาดับ => ทุกข์ดับ
แก่นมรรค(สติ สมาธิ ปัญญา)ก็คือ วิชชา(ปัญญา)
อวิชชาเกิด => กิเลสเกิด => ทุกข์เกิด
วิชชา คือ ความรู้แจ้งในธรรมทั้งปวง มีวิชชา(ปัญญา)ดับกิเลสได้ทุกๆตัว(รวมทั้งตัณหา อุปาทาน)เพียงเจริญ แก่นมรรค(สติ สมาธิ ปัญญา)ซึ่งเป็น วิชชา ในทุกๆขณะจิต ทุกข์ก็ดับลง ณ ปัจจุบันขณะนั้น
อวิชชา คือ ความไม่รู้แจ้งในธรรมทั้งปวง ต้นเหตุหรือเหตุปัจจัยของ กิเลส ทั้งปวง(รวมทั้ง ตัณหา อุปาทาน)จงเจริญแก่นมรรคในฐานกาย
เจริญแก่นมรรค(วิชชา)ในทุกขณะจิต ดับอวิชชาได้ ณ จุดนั้นทันที
เคล็ดลับการดับกิเลสหรือดับทุกข์ในปัจจุบันขณะจิต อยู่ที่การ....
วิชชา(ปัญญา)เกิด => อวิชชา(ความไม่รู้)ดับ(หลักอิทัปปัจจยตา)
ที่นี่..จะเน้นการดับทุกข์ในปัจจุบันขณะจิตเป็นหลัก
(ดับทุกข์ชั่วคราวในปัจจุบันขณะจิตในแต่ละวัน)โดยการใช้แก่นมรรค( สติ สมาธิ ปัญญา )

วิชชาคืออะไร?
วิชชา เป็นความหมายในพุทธศาสนา ซึ่งจะไม่เหมือนวิชาในทางโลกิยะ(โลกปรุงแต่ง) ธรรมในโลกนี้มีเพียง 2 ประการเท่านั้น คือ รูปธรรม(สัมผัสได้ด้วยกาย) และ นามธรรม(สัมผัสได้ด้วยใจ) ดังนั้น การมีวิชชาหรือปัญญาในธรรมทั้งปวง จึงหมายถึง การมีวิชชาหรือปัญญารู้แจ้งเห็นจริงใน..รูปธรรม กับ นามธรรม นั่นเอง บรรดา อวิชชา กิเลส ตัณหา อุปาทาน หรือกองทุกข์ทั้งปวง ล้วนเป็น นามธรรมทั้งสิ้น การมีวิชชาในธรรมเหล่านี้(กิเลส) จึงเป็นหนทางที่จะนำไปสู่การดับธรรมเหล่านี้นั่นเอง พระพุทธเจ้าตรัสรู้ด้วย..วิชชาหรือปัญญา...รู้การเกิดทุกข์ และรู้วิธีการดับทุกข์( อริยสัจ 4 ) องค์ประกอบของ วิชชาหรือปัญญาจะเกิดขึ้นมาได้ ต้องมีธรรมอื่นเป็นองค์ประกอบหรือเหตุปัจจัยให้เกิด วิชชาหรือปัญญา ซึ่งแต่ละธรรมมีความเชื่อมโยงกัน วิชชาในที่นี้จะหมายถึง...สติ สมาธิ ปัญญา(แก่นมรรค)เป็นการรวมเอาแก่นมรรคจาก อริยมรรคมีองค์ 8 มาเจริญในทุกขณะจิตในปัจจุบันขณะ จึงรวมเป็น แก่นมรรค(มรรคสมังคี)สั้นและง่ายใครๆก็สามารถปฏิบัติและนำไปใช้ได้ทันทีในทุกๆที่และทุกๆเวลา ดับกิเลสอวิชชา(ทุกข์)ในปัจจุบันขณะจิตเดียวได้ทันทีไม่ต้องรอชาติหน้าหรือรออนาคตใดๆทั้งสิ้น พิสูจน์ได้ตลอดเวลา ทุกคนสามารถทำได้ ถ้าผ่านการฝึกฝนอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอจนแก่นมรรคแก่กล้าหลอมรวมเป็นเป็นหนึ่งเดียวกับจิตปัจจุบันขณะ เรามาดูการเกิดขึ้นของแก่นมรรค(สติ สมาธิ ปัญญา)ซึ่งองค์ธรรมทั้ง 3 นี้จะเกื้อกูลซึ่งกันและกัน ขาดธรรมใดธรรมหนึ่งก็ไม่ได้(ไม่สามารถดับกิเลสอวิชชาได้) เริ่มจากการเจริญสติ เพื่อให้สมาธิเกิดและติดตามมาด้วยปัญญาเกิดตามลำดับสติ เกิด => สมาธิ เกิด => ปัญญา เกิด => แก่นมรรค เกิด
ในที่นี้จะนำมาเพียงแก่นของมรรคเป็นหลัก คือ สติ สมาธิ ปัญญา ซึ่งเป็นธรรมที่อยู่ใน อริยมรรคมีองค์ 8 มานำเสนอ เพื่อให้ท่านได้เข้าใจแบบง่ายๆและนำไปใช้แบบง่ายๆ เพราะทุกๆคนมี สติ สมาธิ ปัญญา มาตั้งแต่แรกเกิดแล้ว เพียงเราจะมาพัฒนาให้มันแก่กล้าขึ้น(อินทรีย์แก่กล้า) เพื่อนำมาดับทุกข์และแก้ปัญหาต่างๆในชีวิตประจำวันในปัจจุบันขณะ
แก่นมรรค( สติ สมาธิ ปัญญา )เกี่ยวข้องกับ วิชชา และ อวิชชาโดยตรง อ่านไปเรื่อยๆแล้วท่านก็จะเข้าใจได้ดี เพราะ วิชชา(ปัญญา)อยู่ใน...แก่นมรรค..นั่นเอง ท่านเดินแก่นมรรคหรือเจริญแก่นมรรคในทุกๆขณะจิต ก็คือ การสร้างสติ สมาธิและปัญญาในทุกขณะจิตนั่นเอง
วิชชา และ อวิชชา จะเป็นธรรมที่ตรงข้ามกัน ไม่สามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้ เหมือนความสว่าง(วิชชา)กับความมืด(อวิชชา) สิ่งหนึ่งเกิด อีกสิ่งหนึ่งจะดับลง
วิชชาเกิด =>> อวิชชาดับ =>> ทุกข์ดับ
อวิชชาเกิด =>> วิชชาดับ =>> ทุกข์เกิด
การเกิดขึ้นของทุกข์( จากกิเลสตัณหา )
อวิชชาเกิด => ตัณหาเกิด => อุปาทานเกิด => ทุกข์เกิด
อวิชชาเป็นกิเลสละเอียด(ในอนุสัย 7 และสังโยชน์ 10 ข้อสุดท้าย)เป็นรากเหง้าของกิเลสน้อยใหญ่ทั้งปวง อวิชชาหรือโมหเจตสิกคือตัวการปรุงแต่ง นันทิราคะ ซึ่งเป็นเชื้อของตัณหา และนันทิยังเป็นเชื้อของกิเลสน้อยใหญ่อีกด้วย กิเลสทุกๆตัวจะมีอวิชชา(โมหเจตสิก)เป็นองค์ธรรมประกอบหลักทั้งหมด เช่น โลภ จะมี โมหะเจตสิก+โลภะเจตสิก โกรธ จะมีโมหะเจตสิก+โทสะเจตสิก กิเลสฟุ้งซ่านอุจธัจจะ จะมีโมหะเจตสิก+อุจธัจจะเจตสิก เป็นต้น
อวิชชาดับ => ตัณหาดับ => อุปาทานดับ => ทุกข์ดับ
อวิชชาดับ(โมหะเจตสิกดับ) => กิเลสทั้งปวงดับลง(รวมกิเลสตัณหา) => ทุกข์ดับลง
ท่านไม่ต้องไปไล่ดับหรือทำลายอวิชชาใดๆทั้งสิ้น เพียงสร้างเหตุปัจจัยให้วิชชาเกิด(ปัญญาเกิด)เพียงเท่านั้น อวิชชาก็จะดับไปเอง เพราะทั้งสองธรรมนี้(วิชชา และ อวิชชา)ไม่สามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้ ธรรมหนึ่งเกิด อีกธรรมหนึ่งต้องดับลง(ตามด้านบน)นี่คือ เหตุผลที่ให้ท่านเจริญแก่นมรรคหรือเดินแก่นมรรคในทุกขณะจิต เพื่อให้ วิชชา เกิดในทุกขณะจิตแบบต่อเนื่องนั่นเอง เมื่อวิชชาเกิด อวิชชาก็จะดับลง ตัณหาดับตาม(เพราะเหตุปัจจัยของการเกิดตัณหาดับลง)นั่นคือ จุดดับลงของทุกข์ที่ท่านพบเจอในแต่ละวัน ให้ท่านตั้งมั่นดับทุกข์ในแต่ละวันก็พอ ปัญหาน้อยลง ทุกข์ไม่มี ท่านว่าดีหรือไม่ดี? ไม่ต้องไปคิดหวังหรือตั้งเป้าหมายเพื่อการบรรลุมรรคผลหรือนิพพานใดๆทั้งสิ้น เอาเพียงแค่จัดการกับทุกข์ในแต่ละวันได้ก็พอแล้วครับ เราค่อยๆสร้างและสะสมเหตุปัจจัยไปเรื่อยๆอย่างต่อเนื่องก็พอ ความสำเร็จใดๆไม่สามารถเกิดขึ้นเพียงชั่วข้ามคืนได้ ต้องใช้เวลาในการสั่งสมเหตุปัจจัยคือ การฝึกฝนวิชชาให้แก่กล้า(ฝึกฝนแก่นมรรค)
มาสร้างวิชชา(ปัญญา)เพื่อกำจัดอวิชชาออกจากจิตให้หมดสิ้นกันเถิด
เพื่อนำไปสู่การล่มสลายลงของ...สังสารวัฏฏ์(การเวียนว่ายตายเกิด)
จุดสำคัญจริงๆคือ ท่านสร้าง วิชชาหรือปัญญาให้เกิดขึ้นในตัวของท่านก็พอแล้ว ไม่ต้องไปสนใจ อวิชชา มันจะดับไปเองของมันโดยอัตโนมัติ เปรียบเทียบแบบง่ายๆ ในห้องมืด( อวิชชา ) ถ้าท่านจะทำให้ห้องนั้นสว่างขึ้น ท่านต้องไปไล่ความมืดหรือไม่??? เพียงแค่ท่านเปิดสวิตส์ไฟฟ้าสว่างขึ้น( วิชชา ) ความมืด( อวิชชา )ก็หายไปหมด เพราะความมืดกับความสว่าง มันเกิดขึ้นพร้อมกันไม่ได้ เหมือนกรณีของ...วิชชา และ อวิชชา...ทั้งสองธรรมนี้เกิดขึ้นพร้อมกันไม่ได้ ธรรมหนึ่งเกิด อีกธรรมหนึ่งจะดับลง เช่น วิชชาเกิด อวิชชาจะดับลง ถ้าอวิชชาเกิด วิชชาจะดับลง เป็นธรรมที่ตรงกันข้ามกัน เหมือนความมืดกับความสว่าง ดังนั้น เราเดินหน้าสร้างวิชชา(ปัญญา)ทำเพียงเท่านี้ ขอเพียงในทุกๆขณะจิต ท่านมี...สติ สมาธิ ปัญญา...เป็นองค์ประกอบจิต ให้จิตรับรู้ใน...แก่นมรรค..นี้ อวิชชามันจะดับไปเอง
วิชชาเกิด => อวิชชาดับ => ตัณหาดับ => อุปาทานดับ => ทุกข์ดับ
ปัญญา(วิชชา) คือ ธรรมที่พระพุทธเจ้าใช้ดับอวิชชาหรือ ตรัสรู้อริยสัจ 4 นั่นเอง
เหตุให้เกิด ปัญญาหรือวิชชาตามข้อ 1-3 ด้านล่าง จงใช้โยนิโสมนสิการ คือ การพิจารณาโดยแยบคายถี่ถ้วนรอบคอบและรอบด้าน รวมถึงการใช้ วิภัชวาท คือ การวิเคราะห์แยกแยะรูปธรรมและนามธรรมให้เห็นชัดเจน แยกแยะ สมมติ ออกจาก ปรมัตถ์ ให้เห็นชัดเจนเช่นกัน
ดับอวิชชา ด้วย วิชชา(ปัญญา)
วิธีดับอวิชชาแบบสิ้นเชิงและถาวร
การดับ "อวิชชา" แบบสิ้นเชิงและถาวร ไม่ใช่การไปไล่ฆ่า หรือบังคับทำลายอวิชชาโดยตรง (เพราะอวิชชาเป็นเพียงสภาพธรรมที่เกิดจากเหตุปัจจัย และบังคับบัญชาไม่ได้) แต่คือ การสร้างเหตุปัจจัยให้ "วิชชา" (ความรู้แจ้งตามความเป็นจริง) เกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ เมื่อแสงสว่างเกิดขึ้นเต็มที่ ความมืด (อวิชชา) ก็ดับไปเองอย่างถาวรโดยธรรมชาติ เหมือนจุดไฟในห้องมืดครับ
ในทางปฏิบัติ การสร้างเหตุปัจจัยเพื่อทำลายอวิชชาให้สิ้นซากตามหลักธรรมที่สามารถพิสูจน์ได้จริง มีกลไกและขั้นตอนสำคัญดังนี้:
1. เจริญสติสัมปชัญญะในกายและลมหายใจ (สร้างฐานที่มั่นคง) อวิชชาจะครอบงำจิตได้ก็ต่อเมื่อจิตขาดสติและหลงไปอยู่ในโลกของความคิดปรุงแต่ง การฝึกอานาปานสติและกายคตาสติอย่างต่อเนื่องในชีวิตประจำวัน คือการดึงจิตให้กลับมาอยู่กับความจริงเฉพาะหน้า ทำให้จิตมีกำลังตั้งมั่น ไม่ไหลตามกระแสอารมณ์
2. โยนิโสมนสิการในมโนผัสสะ และตัด "นันทิ" ในเวทนา วงจรของอวิชชา (ปฏิจจสมุปบาท) จะหมุนต่อเป็นทุกข์ได้ ก็ต่อเมื่อเกิด ผัสสะ → เวทนา → ตัณหา
จุดตัดที่สำคัญที่สุดคือ ทันทีที่เกิดเวทนา (สุข ทุกข์ หรือเฉยๆ) ให้ใช้สติและปัญญารู้ทัน ไม่ปล่อยให้สังขารปรุงแต่งไปเป็น "นันทิ" (ความเพลิน/ความติดใจยินดี)
เมื่อไม่มีนันทิ ตัณหาและอุปาทานก็ไม่เกิด วงจรอวิชชาก็ขาดสะบั้นลงในปัจจุบันขณะ
3. ตีแผ่สมมติและเห็นแจ้งความจริงของ "ไตรลักษณ์" อวิชชาคือความหลงเข้าใจผิดใน "สมมติ" ว่าเป็นของจริงถาวร ปัญญาที่ดับอวิชชาได้คือการพิจารณาแยกแยะสมมติออกจนเห็นตามความเป็นจริงว่า:
รูปธรรม (กาย) และนามธรรม (เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ/จิต) ล้วนเป็นเพียงธรรมชาติแต่ละส่วนที่ทำหน้าที่ของตัวเองตามเหตุปัจจัย
ทุกสิ่งตกอยู่ภายใต้กฎไตรลักษณ์ คือ อนิจจัง (ไม่เที่ยง เกิด-ดับตลอดเวลา) ทุกขัง (ทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้) และ อนัตตา (ไม่ใช่ตัวตน บังคับบัญชาไม่ได้)
4. ถอนความสำคัญมั่นหมายในตนเอง (ละสักกายทิฏฐิและอัสมิมานะ) รากเหง้าที่ลึกที่สุดของอวิชชาคือความยึดมั่นว่า "มีตัวเรา มีของเรา" แม้กระทั่งความยึดมั่นว่า "จิตนี้เป็นเรา" หรือ "เราเป็นผู้รู้"
การดับอวิชชาอย่างถาวร ต้องอาศัยปัญญาที่เห็นแจ้งทะลุปรุโปร่งจนจิตยอมรับความจริงได้ว่า แม้แต่ตัว "จิต" หรือ "ผู้รู้" เอง ก็เป็นเพียงธรรมะอีกธรรมหนึ่งที่เป็นอนัตตา เกิดดับตามเหตุปัจจัย ไม่ใช่ตัวเรา
เมื่อจิตคลายความยึดมั่นถือมั่นในทุกสิ่งอย่างสิ้นเชิง ไม่สำคัญมั่นหมายในตนเองอีกต่อไป อุปาทานทั้งปวงก็ดับลง
5. ประคอง "มรรค" ให้ต่อเนื่องเป็นสันตติ การเห็นแจ้งเพียงชั่วคราวเป็นการดับอวิชชาได้ชั่วขณะ (ตทังคปหาน) แต่การดับแบบสิ้นเชิงและถาวร (สมุจเฉทปหาน) เกิดจากการเจริญสติและปัญญา (สัมมาทิฏฐิ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ) ให้ต่อเนื่องเป็นสายน้ำ (สันตติ) ในทุกอิริยาบถ จนปัญญาแก่กล้าและตกผลึกกลายเป็นธรรมชาติของจิตเอง โดยไม่ต้องจงใจประคองอีกต่อไป
เมื่อเหตุปัจจัยของมรรคบริบูรณ์เต็มที่ จิตจะสลัดคืนความยึดมั่นทั้งหมดกลับสู่ธรรมชาติเดิมแท้ ความหลงผิด (อวิชชา) จะถูกถอนรากถอนโคนอย่างถาวร เหลือเพียงธรรมชาติที่บริสุทธิ์ ว่างเปล่าจากตัวตน และทำหน้าที่ไปตามเหตุปัจจัยจนกว่ากายนี้จะดับลง
การเกิดขึ้นของ ปัญญา(วิชชา)
1. สุตมยปัญญา ปัญญาเกิดจากการฟัง
2. จินตมยปัญญา ปัญญาเกิดจากการคิดวิเคราะห์ต่างๆ
3. ภาวนามยปัญญา ปัญญาที่เกิดจากการเจริญภาวนาในธรรมต่างๆโดยเฉพาะ สติปัฏฐาน 4 นั่นคือ แหล่งสร้างปัญญา ทุกข์ที่มาจากรูปธรรมและนามธรรมอยู่ในสติปัฏฐาน 4 การดับทุกข์ด้วยปัญญาก็อยู่ในที่เดียวกัน เพราะสติปัฏฐาน 4 คือ แหล่งสร้าง สติ สมาธิ ปัญญา อย่างแท้จริง
อีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิด วิชชา(ปัญญา)คือ ต้องมีสติ สมาธิ เพื่อนำไปสู่...ปัญญา....
การดับทุกข์ในชีวิตประจำวันของปุถุชนคนธรรมดาที่ต้องหาเลี้ยงชีพสามารถทำได้ ไม่ต้องบรรลุมรรคนิพพานใดๆทั้งสิ้น เพียงใจไม่เป็นทุกข์ หรือทุกข์น้อยลง ปัญหาน้อยลง ทำแค่นั้น จงใช้ปัญญาแยกแยะความจริงให้ออก
จาก "ปรุงกุศล" สู่ "วิชชาเต็มรูปแบบ" (วางแพ)
เป็นการใช้ วิชชา ขั้นสูง(ดับทุกข์ถาวรของพระอรหันต์)
ในการสร้างวิชชาสำหรับคนทำงานหรือคนธรรมดานั้น เราจะแบ่งการฝึกปัญญาออกเป็น 2 ช่วงชัดเจน เพื่อให้ผู้อ่านค่อยๆ ไต่ระดับไปตามจริต:
| ขั้นตอนการฝึก | ลักษณะการทำงานของจิต | ผลลัพธ์ทางโลกและทางธรรม |
| ขั้นต้น: ปรุงกุศลเจตสิก | ตั้งใจฝึกฝน ดึงเอา สติ สมาธิ ปัญญา มาใช้ในการทำงานและดำเนินชีวิตประจำวัน เจตนาปรุงแต่งความคิดที่เป็นประโยชน์ มีโฟกัส ไม่เครียด | ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด มีความสุขุม ความทุกข์หยาบๆ ในการทำงานดับลง |
| ขั้นสูง: เกิดวิชชา (หยุดปรุงทั้งหมด) | ปัญญาญาณเห็นแจ้งว่า แม้แต่ตัวกุศลเจตสิกหรือจิตเองก็เป็นอนัตตา ไม่ใช่ตัวตน จิตจึง หยุดปรุงแต่งทั้งหมด ทั้งกุศลและอกุศล สลัดคืนอุปาทาน | จิตปล่อยวางเครื่องมือ "วางแพลงกองไว้ที่ฝั่งแม่น้ำ" เข้าสู่ความว่างบริสุทธิ์และสภาวะจิตที่ไม่มีทุกข์อย่างแท้จริง |
"วิชชา ไม่ใช่การไปนั่งท่องจำตำรา แต่คือการฝึกฝนปัญญาให้เห็นความจริงของรูป-นามในชีวิตประจำวัน จนจิตฉลาด(จิตมีวิชชา)พอที่จะเลิกวิ่งไปกำถ่านไฟร้อนๆ(ทุกข์) เลิกบังคับควบคุมสิ่งที่เป็นอนัตตา และยอมหยุดปรุงแต่งเพื่อพบกับความสงบที่แท้จริง"
ในโลกและในจักรวาลนี้ มีเพียง 2 สิ่งนี้เท่านั้น คือ รูป กับ นาม
จงมี วิชชา(ปัญญา)ในรูป กับ นาม...แล้วความทุกข์จะไม่มีที่ตั้ง
ไม่มีตัวเรา ไม่มีของเรา มีแต่...รูป กับ นาม....ที่ทำกิจเท่านั้น
ความรู้แจ้งในอริยสัจ 4 และไตรลักษณ์:
การตีแผ่และแยกแยะสมมติ: วิชชา(ปัญญา)จะทำหน้าที่เหมือนแสงสว่างที่ฉายให้เห็นว่า สมมติทั้งหลายที่โลกแต่งตั้งปรุงแต่งขึ้นนั้น แท้จริงแล้วเป็นเพียงธรรมชาติแต่ละธรรมที่ทำกิจของตนเอง ไม่มีใครเป็นเจ้าของ
หน้าที่ของวิชชาในระบบจิต: ทำหน้าที่ดับความหลงผิด(จากอวิชชา) เมื่อวิชชาเกิดขึ้น อวิชชาย่อมไม่มีที่ยืน ส่งผลให้กระบวนการปรุงแต่งที่เป็นทุกข์หยุดชะงักลงทันที( กิเลสดับลง )
ถ้าจิตมี อวิชชา ครอบงำ = วิชชาจะดับ (เกิดความมืด หลงปรุงแต่งจิต)
หมายความว่า..ขณะนั้น โมหเจตสิกกำลังปรุงแต่งจิตให้หลงผิดอยู่ ซึ่งโมหเจตสิกก็คือ อวิชชา นั่นเอง และจะมีอกุศลเจตสิกอื่นมาร่วมกับโมหเจตสิกเพื่อปรุงแต่งจิตไปในทางเกิดกิเลสหรือทุกข์นั่นเอง เช่น โมหเจตสิก+โลภเจตสิก => เกิดความโลภ และ โมหเจตสิก+โทสเจตสิก => เกิดความโกรธ เป็นต้น นี่คือ ที่มาของ...กิเลส..ที่เกิดขึ้นในจิตใจของมนุษย์ กิเลสทั้งปวง(ทุกๆตัว)ล้วนมี อวิชชาเป็นองค์ประกอบหลักร่วมด้วยเสมอ
ถ้าจิตเกิด วิชชา (รู้แจ้ง) = อวิชชาจะดับทันที (เกิดแสงสว่าง หักล้างความมืด)
หมายความว่า...ขณะนั้น(ขณะเดินแก่นมรรค) ปัญญาเจตสิกปรุงแต่งจิตให้ฉลาด เห็นทุกสิ่งตามความเป็นจริง จิตจึงปฏิเสธการรับรู้บรรดากิเลสตัณหาทั้งปวง ทุกข์จึงไม่เกิดขึ้น เช่น การเจริญสติปัฏฐาน 4 จะเห็นความจริงต่างๆเปิดเผย ปัญญาจะตีแผ่ความจริงของรูปและนามในขันธ์ 5 การยึดมั่นถือมั่นดับลง วิชชา(ปัญญา)เกิด กิเลสอวิชชาจะดับลง
เปรียบเหมือนห้องที่มืดสนิท (อวิชชา) ทันทีที่เราเปิดไฟเปิดสวิตช์ความสว่าง (วิชชา) ความมืดจะหายไปในพริบตา โดยไม่ต้องวิ่งไปไล่ความมืดเลย
สายเกิดทุกข์ (เพราะมีอวิชชา): อวิชชา => สังขาร => วิญญาณ ........ => กองทุกข์ทั้งหมดจึงเกิดขึ้น
สายดับทุกข์ (เพราะวิชชาเกิด): วิชชาเกิด => อวิชชาดับ => สังขาร (การปรุงแต่งผิดๆ) ดับ => กองทุกข์ทั้งหมดจึงดับลง
| หัวข้อเปรียบเทียบ | อวิชชา (ความมืด/ความหลง) | วิชชา (ความสว่าง/ความรู้แจ้ง) |
| มุมมองต่อสมมติ | หลงเชื่อในสมมติ ยึดมั่นว่าเป็น "ตัวเรา-ของเรา" | ตีแผ่สมมติ แยกแยะออก เห็นเป็น "อนัตตา" |
| การทำงานเมื่อมีผัสสะ | เกิดนันทิ (ความเพลิน) ปรุงแต่งเป็นตัณหา | สักแต่ว่ารู้ ละนันทิในเวทนาได้ทันที |
| สภาพของจิตใจ | หนัก อึดอัด วุ่นวาย ดิ้นรนตามการปรุงแต่ง | เบา โปร่ง ปกติ (เป็นกลางต่อทุกสรรพสิ่ง) |
| ผลลัพธ์สุดท้าย | สร้างกองทุกข์ วนเวียนไม่รู้จบ | ดับสิ้นเชิงซึ่งกองทุกข์ จิตคืนสู่ธรรมชาติ |
วิชชา(ปัญญา) คืออะไร?
และวิชชาหมายถึงความรู้แจ้งใน อริยสัจ 4 คือมีวิชชาในสิ่งต่อไปนี้....

ถ้าท่านต้องการทำลายต้นไม้ต้นนี้แบบไม่ให้เหลือซากเลย ท่านจะทำอย่างไร?
1 ) ตัดใบทิ้ง ตัดกิ่งก้านทิ้งให้หมดสิ้น
2 ) ตัดลำต้นทิ้งไปทำฟืน
3 ) ขุดรากถอนโคน ถอนรากแก้วทิ้งให้หมดสิ้น
1 -3 ท่านจะเลือกข้อใด? ถึงจะตอบโจทย์ได้อย่างถูกต้อง 100%
ในการดับ กิเลสทั้งปวง ก็สามารถเปรียบเทียบเหมือนดั่งกรณีการกำจัดและการทำลายต้นไม้ต้นนี้ให้สิ้นซากแบบสนิทไม่มีการเกิดใหม่
2. อวิชชา( ความไม่รู้ )เป็น กิเลสละเอียดอวิชชา เป็นธรรมที่ติดตัวมนุษย์ทุกๆคนแบบข้ามภพข้ามชาติวนซ้ำซากแบบไม่มีที่สิ้นสุด ตราบใดที่ยังดับอวิชชาไม่ได้แบบสิ้นเชิงและถาวร อวิชชา(โมหะเจตสิก)คือ รากเหง้าของกิเลสทั้งหลายทั้งปวง ถือว่าเป็นประธานหรือหัวหน้าใหญ่ของกิเลสน้อยใหญ่ทั้งปวง ล้วนมีอวิชชา(โมหเจตสิก)เป็นองค์ประกอบหลัก เช่น นิวรณ์ 5 กิเลส 10 อนุสัย 7 สังโยชน์ 10 อุปกิเลส 16 อาสวะ 4 กิเลสทั้งหมดเหล่านี้ ล้วนมี อวิชชา เป็นองค์ประกอบหลักทั้งสิ้นจึงจะแสดงผลการปรุงแต่งได้
ท่านรู้ตัวหรือไม่ว่า..อวิชชา..สามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา ถ้าปราศจากการเจริญแก่นมรรคหรือไม่ได้เดินแก่นมรรค(สติ สมาธิ ปัญญา) เหตุผลคือ ผัสสะ เกิดอยู่ตลอดเวลาไม่มีวันหลับวันนอนตราบใดที่เราทุกๆคนยังมีลมหายใจอยู่ เมื่อ ผัสสะเกิด ถ้าไม่มีการเดินแก่นมรรคในทุกๆขณะจิต อวิชชานุสัย(กิเลสที่นอนเนื่องมากับจิตแบบข้ามภพข้ามชาติ)จะทำงานทันที นี่คือ เหตุผลที่ว่า...ทำไมต้องมีการเจริญแก่นมรรคหรือเดินแก่นมรรคอยู่ในทุกๆขณะจิต เพื่อไม่ให้ กิเลสอวิชชา เข้าแทรกในช่องว่างเล็กๆในขณะที่จิตเกิดและดับไปตามจังหวะของ..ผัสสะ...
ความไม่รู้แจ้งในธรรมทั้งปวง(กิเลสอวิชชา)
ตัวต้นเหตุแห่งการปรุงแต่งของอกุศลเจตสิกหรืออกุศลธรรมทั้งปวง
อวิชชาดับ => กิเลสดับ => กรรมไม่เกิด => วิบากไม่เกิด
กิเลส => กรรม => วิบาก คือ วัฏฏสงสารที่ไม่มีวันจบสิ้น
อวิชชา คือ เหตุปัจจัยของ...กิเลสน้อยใหญ่..ทั้งปวง
อวิชชา คือ เหตุปัจจัยของ...สังสารวัฏฏ์หรือวัฏฏสงสาร
ความไม่รู้ในอริยสัจ 4 : ไม่รู้ว่าอะไรคือทุกข์ที่แท้จริง ไม่รู้ว่าจิตกำลังเข้าไปรับรู้สร้างเหตุแห่งทุกข์ (ตัณหา) และไม่รู้วิธีการดับทุกข์
การหลงสมมติว่าเป็นอัตตา: อวิชชาทำให้จิตเกิดความเข้าใจผิด(รับรู้แบบผิดๆ)อย่างฝังรากลึก ว่ามี "ตัวเรา"(อัตตา) มี "ของเรา"(อัตตนิยะ) อยู่จริงๆ หลงคิดว่าจิตนี้เป็นตัวตนที่เที่ยงแท้ถาวร ยึดมั่นในสมมติโลกจนแยกแยะไม่ออก(จิตหลงผิดหรือจิตที่มีอวิชชา)
หน้าที่ในระบบจิตของอวิชชา: เป็นต้นตอใหญ่ (หัวหน้ากลุ่มกิเลส) ที่คอยจ่ายงานให้ "สังขาร"(อปุญญาภิสังขาร) ปรุงแต่งจิตไปเรื่อยๆ เกิดเป็นนันทิราคะ ความเพลิน ความทะยานอยาก (ตัณหา) และอุปาทาน นำมาซึ่งทุกข์ในที่สุด
ท่านรู้หรือไม่ว่า...อวิชชา ติดตัวมนุษย์ทุกๆคนมาตั้งแต่กำเนิดแล้ว ธรรมชาติมอบให้กับมนุษย์ทุกๆคนมาตั้งแต่เกิดเรียบร้อยแล้ว เพราะความไม่รู้(อวิชชา)จึงทำให้เราปรุงแต่งบรรดา..กิเลส ตัณหา อุปาทาน...ขึ้นมาในจิต จึงต้องแบกทุกข์ไว้ตลอดเวลา พระพุทธเจ้าอุบัติขึ้นในโลก จึงมาบอกทางดับทุกข์( อวิชชา กิเลส ตัณหา อุปาทาน )ให้กับมนุษย์ แต่จะมีใครสักกี่คนที่เข้าใจในสิ่งที่พระพุทธองค์สอนไว้??? ส่วนใหญ่ถูก อวิชชา ตัณหา อุปาทาน กินเรียบแทบทั้งโลก คนที่กิเลสมากหรือกิเลสน้อยหรือไม่มีกิเลสเลย ก็อยู่ตรงจัดการ อวิชชา ได้หรือไม่???
กิเลส ทุกๆตัวมี อวิชชา เป็นองค์ประกอบร่วมทั้งหมดทั้งสิ้น( ตัณหาเป็นกิเลสอีกตัว )
อวิชชาเกิด => ตัณหาเกิด => อุปาทานเกิด => ทุกข์เกิด
อวิชชาดับ => ตัณหาดับ => อุปาทานดับ => ทุกข์ดับ
อวิชชาดับสิ้นเชิง(พระอรหันต์)บรรดากิเลสทั้งปวงดับยกเข่งทั้งหมด
อวิชชา คืออะไร? อวิชชา “อ” แปลว่า ไม่
- เห็นของไม่เที่ยงว่าเที่ยง
- เห็นทุกข์ว่าเป็นสุข
- เห็นสิ่งไม่ใช่ตัวตนว่าเป็นตัวตน
- ยึดมั่นในกาม โลภ โกรธ หลง
- ไม่รู้เหตุแห่งทุกข์
| อวิชชา | วิชชา |
|---|---|
| ความมืด | แสงสว่าง |
| ความหลง | ความรู้แจ้ง |
| เห็นผิด | เห็นถูก |
| ทำให้เกิดทุกข์ | นำไปสู่การดับทุกข์ |
อวิชชาทำให้จิต “หลงยึด” แต่วิชชาทำให้จิต “รู้และปล่อยวาง”
ทุกข์ ไม่ได้เกิดขึ้นมาแบบลอยๆ แต่เกิดจากการไม่รู้ในธรรมที่ทำให้เกิดทุกข์ขึ้นมา เมื่อไม่รู้(มีอวิชชา)จึงเกิดการเข้าไปปรุงแต่งของ..อกุศลเจตสิก(กิเลส)จึงทำให้เกิด ทุกข์ ขึ้นในจิตใจของมนุษย์นั่นเอง ความไม่รู้(อวิชชา)จึงนำมาซึ่งกองทุกข์ทั้งปวง ทุกข์จากการเวียนว่ายตายเกิดซ้ำแล้วซ้ำอีก(ทุกข์ซ้ำซาก) ก็มีรากเหง้ามาจาก อวิชชา นี่เอง
เพราะอวิชชา จึงมีสังขาร เพราะสังขาร จึงมีวิญญาณ … และนำไปสู่ ชรา มรณะ และกองทุกข์ทั้งปวง
ตัวแปรของการเกิดทุกข์คือ...อวิชชา
ตัวแปรของการเกิดกิเลสทั้งปวงคือ... อวิชชา
ตัวแปรของการดับทุกข์คือ... วิชชา
อวิชชา(โมหเจตสิก)จะเข้าไปปรุงแต่งจิต ทำให้จิตไปรับรู้และยึดมั่น(อุปาทาน)ใน...รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ หรือขันธ์ 5 มาเป็นของจิตเอง(จิตหลงผิดเพราะความไม่รู้) กายของเรา ทุกข์ของเรา(ทุกขเวทนา) เราสุข(สุขเวทนา) เราจำได้(สัญญา) ความคิดนี้ของเรา(สังขาร) จิตเป็นของเรา(วิญญาณ) รวมถึงการเข้าไปยึดใน...อารมณ์ 6 คือ เข้าไปยึดและนันทิ(เพลิน)ใน...รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ธรรมารมณ์(ความคิดต่างๆ) ทั้งที่สิ่งเหล่านี้มันเป็น มายาสมมติ เท่านั้น ผลของการยึดจึงนำมาซึ่ง...ทุกข์ โทษ ภัย ปัญหาสารพัดเกิดขึ้นที่ จิตใจ นันทิ คือ เชื้อของ...กิเลสและตัณหา ล้วนมาจากเหตุปัจจัยการปรุงแต่งของ...อวิชชา(โมหเจตสิก)ทั้งสิ้น วงจรการเกิดทุกข์ขึ้นใน ปฏิจจสมุปบาท ก็มาจากผลงานของ อวิชชา โดยตรง อวิชชา จึงเป็นสิ่งที่ทุกๆคนควรกำหนดรู้(เหมือนทุกข์)และละ(ปหานะ) ในขณะที่ วิชชา(ปัญญา)ควรทำให้เจริญงอกงาม เพราะเป็นเหตุปัจจัยให้ อวิชชา ดับลง( ทุกข์ดับ )
วิชชา คือ การรู้แจ้งในธรรมทั้งปวง วิชชาจะรู้ธรรมที่ทำให้เกิดทุกข์ และวิชชาก็คือรู้วิธีดับทุกข์ เมื่อวิชชาเกิดขึ้นในฐานจิต อวิชชาก็จะดับลง เพราะทั้งสองธรรมนี้เกิดพร้อมกันไม่ได้ในขณะจิตเดียว ธรรมหนึ่งเกิด อีกธรรมหนึ่งจะดับลง เป็นไปตามหลักอิทัปปัจจยตา เมื่อวิชชาเกิด อวิชชาย่อมดับลง นั่นคือ ทุกข์ดับลง นั่นเอง
กิเลสทำให้ใจเร่าร้อน การปล่อยวางทำให้เกิดอิสระ เมื่อเห็นจริงเช่นนี้ → ตัณหาลดลง → ความยึดมั่นลดลง → กิเลสค่อย ๆ ดับ → ทุกข์จึงดับตาม
| ธรรม | เกี่ยวข้องกับ |
|---|---|
| อวิชชา => | มิจฉาทิฏฐิ |
| วิชชา => | สัมมาทิฏฐิ |
กล่าวคือ........
เมื่อมีอวิชชา → ย่อมเห็นผิด (มิจฉาทิฏฐิ)
เมื่อมีวิชชา → ย่อมเห็นถูกต้อง (สัมมาทิฏฐิ)
อวิชชา คือ “รากของความเห็นผิด” หรือ มิจฉาทิฏฐิ
วิชชา คือ “รากของความเห็นถูก” หรือ สัมมาทิฏฐิ
อวิชชา = ไม่รู้ความจริง → เกิดกิเลส → เกิดทุกข์
เพราะ อวิชชา เป็นกิเลสละเอียดและเป็นรากเหง้าของกิเลสน้อยใหญ่ทั้งปวงที่ทำให้เกิดทุกข์ขึ้นในจิต
วิชชา = รู้ความจริง → ดับกิเลส → ดับทุกข์
วิชชา(ปัญญา)เกิด => กิเลสอวิชชาดับลง
โดยทางปฏิบัติคือ ศีล สมาธิ ปัญญา หรือ มรรคมีองค์ 8 นั่นเอง
[ผัสสะ/เวทนาเกิดขึ้น]
│
▼
1. สติ (ผู้ระลึกรู้) ──► ทำหน้าที่ "จับยึด" สังเกตเห็นความจริงที่กำลังปรากฏ
│
▼
2. สมาธิ (ผู้ตั้งมั่น) ──► ทำหน้าที่ "ตั้งมั่นเป็นกลาง" ไม่กระโดดลงไปคลุกหรือปรุงแต่ง
│
▼
3. ปัญญา (ผู้เห็นแจ้ง) ──► ทำหน้าที่ "ตีแผ่สมมติ" เห็นแจ้งความเป็นอนัตตา (วิชชาเกิด)
หน้าที่: เมื่อมีอายตนะกระทบ(ผัสสะ) เกิดเวทนา (สุข ทุกข์ หรือเฉยๆ) สติจะทำหน้าที่ระลึกได้ทันทีว่า "มีสิ่งนี้เกิดขึ้น"
จุดปฏิบัติ: สติจะเข้ามา "ละนันทิในเวทนา" คือเห็นอาการเพลิน อาการดิ้นรน ยินดียินร้ายของจิตอย่างรวดเร็ว สติที่คมชัดจะตัดวงจรไม่ให้จิตไหลไปตามกระบวนการปรุงแต่งของสังขาร สติจะดึงจิตมาอยู่ที่ฐานกายไม่ให้ไหลไปสู่ นันทิราคะ
หน้าที่: สมาธิในที่นี้ไม่ใช่การนั่งหลับตาเพ่งให้ดิ่งนิ่ง (ฌานแบบแข็งทื่อ) แต่คือ "ขณิกสมาธิ" หรือความตั้งมั่นของจิตใจที่เป็นกลาง (จิตผู้รู้) ผ่านการฝึกฝนสติแบบกล้าแกร่งมาก่อน สมาธิจะเกิดขึ้นง่าย
จุดปฏิบัติ: สมาธิจะทำหน้าที่แยก "จิต" ออกจาก "เจตสิก/อาการของจิต" ทำให้จิตมีสภาวะเป็น "ผู้สังเกตการณ์" ที่ตั้งมั่น ไม่กระโดดลงไปเป็นผู้ร่วมเล่น ละความสำคัญมั่นหมายในตนเองลงชั่วคราว จิตจึงมีความเปรียบเสมือนกระจกเงาที่สะท้อนภาพตามจริงโดยไม่บิดเบือน
หน้าที่: เมื่อสติจับอารมณ์ได้ สมาธิตั้งมั่นเป็นกลาง ปัญญาจะทำหน้าที่ใช้วิธี โยนิโสมนสิการ มองทะลุสมมติเข้าไปสู่ความจริง
จุดปฏิบัติ: ปัญญาจะเห็นแจ้งว่า ทุกธรรมรวมถึงตัวจิตเองล้วนเป็นอนัตตา มันเกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไปตามเหตุปัจจัย ไม่มีสัตว์ บุคคล ตัวตน เรา เขา อยู่ในนั้นเลย ปัญญาชำแหละให้เห็นว่า "ความทุกข์มีอยู่ แต่ไม่มีผู้ทุกข์" เมื่อปัญญาตัดความหลงผิดในสมมติสำเร็จ แสงสว่างแห่ง "วิชชา" ก็จะปรากฏขึ้นอย่างเต็มภูมิ
"ตาเห็น หูได้ยิน ใจกระทบ (ผัสสะ) => สติระลึกรู้เท่าทันเวทนา => สมาธิตั้งมั่นเป็นกลางไม่ไหลตาม => ปัญญาเห็นแจ้งว่าเป็นเพียงธรรมชาติทำกิจ (อนัตตา)"
วิชชา และ อวิชชา เกี่ยวข้องหรือสัมพันธ์กับการเกิดทุกข์และดับทุกข์อย่างไร?
อวิชชา(โมหะเจตสิก)เป็นกิเลสละเอียดในอนุสัยและสังโยชน์
[ผัสสะ/รับรู้] ──► [เกิดเวทนา] ──► [อวิชชาเข้าแทรก] ──► [เกิดนันทิราคะ (เพลิน)] ──► [ตัณหา/อุปาทาน] ──► [กองทุกข์เกิด]
หลงในสมมติ: อวิชชาทำให้จิตเกิดความเข้าใจผิดอย่างฝังรากลึกว่า ขันธ์ 5 หรือนามรูปนี้เป็น "ตัวเรา-ของเรา" (เกิดสักกายทิฏฐิและความสำคัญมั่นหมายในตนเอง)
สร้างสังขาร (การปรุงแต่ง): พอใจกระทบเรื่องราวแล้วเกิดเวทนา (เช่น ได้ยินคำนินทาแล้วเกิดทุกขเวทนา) อวิชชาจะสั่งให้จิตเกิด นันทิ (ความเพลิน/จมแช่/หมกมุ่น) ปรุงแต่งต่อไปด้วยความโกรธ ความโลภ ความหลง
ผลลัพธ์: จิต(อกุศลเจตสิก)สร้าง "ตัณหา" (ความทะยานอยาก) และ "อุปาทาน" (ความยึดมั่นถือมั่น) เพราะคิดว่ามี ตัวเรา กำลังเดือดร้อน กองทุกข์ทั้งหมดจึงเกิดขึ้นเพราะมี อวิชชา เป็นเชื้อไฟ
2. สายดับทุกข์(ดับกิเลสอวิชชา)
มี "วิชชา" เป็นตัวทำลายกิเลสอวิชชา ตัณหา อุปาทาน
เมื่อเราฝึกฝนจิตใจผ่านแก่นมรรค (สติ สมาธิ ปัญญา) จนเกิด วิชชา (ความรู้แจ้งชัด) แสงสว่างนี้จะเข้าไปตัดวงจรแห่งความทุกข์แบบถอนรากถอนโคน:
[ผัสสะ/รับรู้] ──► [เกิดเวทนา] ──► [วิชชาเข้าแทรก] ──► [ละนันทิ (สักแต่ว่ารู้)] ──► [ตัณหา/อุปาทานดับ] ──► [ทุกข์ดับสิ้นเชิง]
ตีแผ่สมมติ: วิชชาจะทำหน้าที่แยกแยะสมมติออกจากความจริง ชำแหละให้จิตเห็นตรงตามสัจจะว่า ทุกธรรมรวมถึงตัวจิตเองล้วนเป็น อนัตตา (ไม่ใช่สัตว์ บุคคล ตัวตน เรา เขา)
ละนันทิในเวทนา: เมื่อมีผัสสะมากระทบและเกิดเวทนา วิชชา (ปัญญา) จะทำงานร่วมกับสติและสมาธิ ตัดกระบวนการปรุงแต่งทันที จิตจะ สักแต่ว่ารู้ ไม่เกิดนันทิราคะ ไม่มีความเพลินไหลไปตามอารมณ์
ผลลัพธ์: เมื่อไม่มีความหลงผิดในสมมติ จิตย่อมไม่สร้างตัณหาและอุปาทาน เมื่อไม่มีความยึดมั่นว่ามี "ตัวเรา" มารองรับความทุกข์ "ความทุกข์จึงมีอยู่...แต่ไม่มีผู้ทุกข์" วงจรปฏิจจสมุปบาทสายเกิดทุกข์จึงดับสลายลงทันที
การมองเห็นกลไกนี้อย่างแจ่มแจ้ง ทำให้การเจริญสติในชีวิตประจำวันไม่ใช่การไปเกร็งหรือพยายามหยุดผัสสะ แต่เป็นการ "เติมวิชชาลงในทุกๆ ผัสสะ" เพื่อเปลี่ยนทิศทางของกระแสจิตจากการสร้างภพชาติ ไปสู่ความดับสนิทแห่งทุกข์ในทุกๆ ขณะจิต
สามารถทำได้ในทุกๆที่และทุกๆเวลา ไม่ต้องรอเวลานั่งสมาธิ
"สติ สมาธิ ปัญญา" หรือ แก่นมรรค(มรรคมีองค์ 8 )