ท่านไม่จำเป็นต้องเป็นพระอรหันต์ ท่านก็สามารถดับทุกข์ได้แบบปุถุชน

 ด้วยการสร้างเหตุปัจจัยของการดับทุกข์ขึ้นมา นั่นก็คือ..กุศลเจตสิก... 

ถ้าท่านอยู่กับ สติ สมาธิ ปัญญา(แก่นมรรค)ในทุกขณะจิต กิเลส(ทุกข์)จะหาท่านไม่พบ ตราบใดที่ยังสามารถครองแก่นมรรคได้อย่างต่อเนื่องตลอดเวลา จงใช้แก่นมรรคเป็นที่อยู่ของจิต(วิหารธรรม)ปลอดภัย ปลอดกิเลส ปลอดทุกข์ในทุกขณะจิต

 ที่นี่..จะเน้นการดับทุกข์ในปัจจุบันขณะจิต(ดับทุกข์ชั่วคราวในแต่ละวัน)โดยการใช้แก่นมรรค( สติ สมาธิ ปัญญา )ถ้าท่านเจรินแก่นมรรคอย่างต่อเนื่องในทุกๆขณะจิต ทุกข์จะไม่เกิดขึ้น(ดับทุกข์ได้ชั่วขณะจิตที่มีแก่นมรรค)เมื่อแก่นมรรคเกิด กิเลส(ทุกข์)จะดับลง 

แก่นมรรค(สติ สมาธิ ปัญญา)ก็คือ วิชชา(ปัญญา) 

วิชชา(ปัญญา)เกิด => อวิชชาดับ => นันทิดับ => ตัณหาดับ => ทุกข์ดับ
วิชชา(ปัญญา)เกิด => อวิชชาดับ =>กิเลสทั้งปวงดับ =>ทุกข์ดับ
อวิชชาเกิด => กิเลสเกิด => ทุกข์เกิด 

(( การสร้างเหตุปัจจัยในการดับทุกข์ )) 

(( การสร้างวิชชาที่ สติปัฏฐาน 4 ))

(( การปรุงแต่งกุศลเจตสิกเพื่อดับทุกข์ )) 

มาเข้าใจเรื่องทุกข์กัน( เน้นทุกข์ทางจิตใจ )

 ผู้ใดที่สามารถครองสติได้ในทุกๆขณะจิต(สติไม่มีหลุด)ต่อเนื่อง จะมีสติในทุกลมหายใจเข้า-ออก(อานาปานสติ) หรือมีสติในทุกๆอิริยาบทของการเคลื่อนไหว(กายคตาสติ)ระลึกรู้ตัวได้อย่างต่อเนื่อง จะเกิดอานิสงส์และผลลัพธ์ดังต่อไปนี้คือ....

1 ) อวิชชาดับขณะมีสติ( โมหเจตสิกไม่ทำงานขณะมีสติเกิดขึ้น )

2 ) นันทิราคะดับเมื่อสติเกิด ( สติตัดกระแสนันทิราคะในผัสสะ )

3 ) ความฟุ้งซ่านดับ ( อุจธัจจะแพ้ทางสติ )

4 ) ความเครียดดับ ความกังวลดับ ซึมเศร้าดับ หงุดหงิดใจดับ

    นี่คือ จุดดับของทุกข์ชั่วขณะที่เกิดขึ้น ในขณะที่มีการเจริญสติ

 เมื่อสติอยู่กับกาย = อวิชชาไม่มีที่ตั้ง

เมื่อปัญญาเห็นตามจริง = ตัณหาและนันทิราคะขาดเชื้อ 

เมื่อไร้การปรุงแต่ง = จิตคืนสู่ความสงบเย็น (สุญญตา/โลกว่าง) ในปัจจุบันขณะ

มีสติอยู่ที่ใด จิตจะอยู่กับสติที่นั่น เพราะสติเป็นธรรมที่ปรุงแต่งจิต อารมณ์เดียวกันกับจิต เกิดและดับพร้อมกัน ทั้งสองธรรมนี้เกิดในที่เดียวกัน จิตเป็นธาตุที่ทำหน้าที่รับรู้สิ่งต่างๆอารมณ์ต่างๆรวมถึงทุกข์ จิตรับรู้ได้เพียงทีละเรื่องหรือทีละอารมณ์เท่านั้น ไม่สามารถรับรู้ได้หลายๆเรื่องในครั้งเดียวกันได้ ดังนั้น การที่จิตอยู่กับสติที่ฐานกายอยู่ตลอดเวลาในทุกขณะจิต จึงปลอดภัยจากกิเลสทั้งปวง(ทุกข์) จิตจะรับรู้เฉพาะ สติ สมาธิ ปัญญา(แก่นมรรค)เท่านั้น แก่นมรรคก็คือ วิชชาหรือปัญญานั่นเอง เมื่อ วิชชาหรือปัญญาเกิด อวิชชาและกิเลสทั้งปวงจึงดับลง ทุกข์จึงดับลงตามกิเลส นี้คือ จุดดับทุกข์ในปัจจุบันขณะจิตที่มีการเจริญแก่นมรรคอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ นี่คือ เหตุผลที่ส่งเสริมและสนับสนุนให้ท่านเจริญแก่นมรรคอย่างต่อเนื่องในทุกขณะจิต เพราะจะเกิดประโยชน์ต่อจิตท่านมากที่สุด( สงบ ว่าง ) 

 ทุกข์ที่เกิดขึ้นทางจิตใจ ไม่ได้เกิดขึ้นมาแบบลอยๆนะครับ มันเกิดมาจากการปรุงแต่งของ..อกุศลเจตสิก.. โดยเฉพาะ..อวิชชา(โมหเจตสิก)ซึ่งเป็นองค์ประกอบของอกุศลเจตสิกทุกๆตัว อวิชชาคือ รากเหง้าของ..กิเลส(ตัณหา)ทั้งปวง อันนำมาซึ่งทุกข์( สาเหตุหรือสมุทัยของการเกิดทุกข์ ) นี่คือ...เหตุปัจจัย(สมุทัย)ที่ทำให้เกิดทุกข์ขึ้นใน จิตใจของเราทุกๆคนครับ  ธรรมที่ใช้ดับ อวิชชา(โมหเจตสิก) ก็คือ สติและปัญญา นี่เอง 

      แล้วจะจัดการกับ อกุศลเจตสิก นี้อย่างไร? 

 วิชชาหรือปัญญา คือ คำตอบครับ เราต้องสร้างเหตุปัจจัยขึ้นมา ไม่ต้องไปไล่ดับหรือไล่กำจัด อกุศลเจตสิก ให้ยุ่งยาก เพียงเราสร้างเหตุปัจจัยคือกุศลเจตสิกให้เกิดขึ้นในจิตเท่านั้น อกุศลเจตสิกก็จะดับลง นั่นคือ จุดดับของกิเลสตัณหา(อวิชชา ตัณหา อุปาทานดับ : ทุกข์ดับ)แต่มันก็ไม่ได้ทำได้ง่ายๆเพียงแค่ข้ามคืนนะครับ ต้องผ่านการฝึกฝนอย่างหนักครับ ต้องมีความเข้าใจที่ถูกต้อง มีความรู้ที่ถูกต้อง( สัมมาทิฏฐิ ) ท่านอ่านเนื้อหาต่อไปนี้เรื่อยๆแล้วท่านจะเข้าใจถึงบางอ้อเอง  วิชชา(กุศลเจตสิก) จะตรงข้ามกับ อวิชชา(อกุศลเจตสิก) เหมือนกรณี ความมืด(เปรียบดังอวิชชา) กับ ความสว่าง( เปรียบดังวิชชา )ไม่สามารถอยู่ร่วมกันได้ สิ่งหนึ่งเกิด อีกสิ่งหนึ่งจะดับลง วิชชา(ปัญญา)เกิด  อวิชชา(ความไม่รู้)จะดับลง ถ้าวิชชาดับ(ไม่มีสติปัญญา) อวิชชาจะเกิด(กิเลสต่างๆ)ขึ้นที่จิต ทุกข์ติดตามมาทันที.....

สติตัดวงจรการเกิดทุกข์ได้อย่างไร?

   กรณีที่ไม่ได้เจริญสติ เมื่อเกิด.....

 ผัสสะ =>เวทนา =>นันทิ, ราคะ =>ตัณหา(ทุกข์)

 กรณีที่มีการเจริญสติในทุกขณะจิต จะเกิด... 

 ผัสสะ =>เวทนา =>นันทิดับ, ราคะดับ =>ตัณหาดับ(ทุกข์ดับ)

 มีสติ     =>>  ทุกข์ดับลงชั่วขณะจิต
ไม่มีสติ  =>>  ทุกข์เกิดขึ้นที่จิต

"ลองเหลียวมองชีวิตที่ผ่านมาของพวกเราดูเถิด... เราตื่นนอนมาพร้อมกับความพร่อง เราวิ่งวุ่นทำมาหากิน วิ่งตามหาความสุข แสวงหาคนรัก แสวงหาความมั่นคง แต่ทำไมลึกๆ ในใจกลับเหมือนมีรอยรั่วที่ไม่เคยเติมเต็มได้เลย?

ในหนึ่งวัน เราถูก ‘คำพูดของคนอื่น’ เสียบแทงใจกี่ครั้ง? เราถูก ‘ภาพที่ไม่ได้ดั่งใจ’ แผดเผาให้เร่าร้อนกี่หน? เราตกเป็น ‘ทาส’ ของอารมณ์ ร้องไห้ เสียใจ โกรธขัดเคือง ซ้ำแล้วซ้ำเล่าเหมือนคนติดคุกที่ไม่มีวันแหกกรงขังออกมาได้... เราเหนื่อยมาทั้งชีวิตเพื่อมาเป็น ‘ผู้ทุกข์’ อย่างนั้นหรือ? ทุกข์ทางใจแก้ไขได้"    

"ในความมืดมิดอันยาวนานของสังสารวัฏที่พวกเราหลงทางอย่างไร้ทิศทาง... พระพุทธเจ้าทรงเป็นผู้เปิดประตูคุกนั้น ทรงชี้ให้ดูฟันเฟืองเล็กๆ ในใจที่ชื่อว่า ‘ผัสสะ’ และ ‘เวทนา’ พระองค์ไม่ได้สอนให้เราไปเปลี่ยนโลก ไม่ได้สอนให้เราไปสู้รบกับใครเพื่อชนะ แต่ทรงบอกด้วยความเมตตาอันล้นพ้นว่า.......

‘ลูกเอย... โลกภายนอกมันเป็นอนัตตา เจ้าบังคับมันไม่ได้หรอก แต่เจ้ากลับบ้านมาหาตถาคตสิ กลับมาที่ฐานกายนี้ มหาสติอันแข็งแกร่งนี้แหละ จะเป็นองครักษ์พิทักษ์ใจเจ้าเอง ไม่ให้ตกเป็นเหยื่อและเป็นทาสของกิเลส’

ทันทีที่เรามีสติย้ายผัสสะกลับมาที่กาย... คำด่าที่เคยคิดว่ารุนแรงปานสายฟ้าฟาด ก็กลายเป็นเพียงเสียงที่ผ่านมาแล้วดับไป ความทุกข์ที่เคยคิดว่าใหญ่หลวงเจียนตาย ก็สลายตัวไปต่อหน้าต่อตา! วินาทีนั้นเองที่เราจะรู้ซึ้งด้วยหัวใจน้ำตาซึมว่า พระพุทธองค์ทรงประทานอิสรภาพที่แท้จริงไว้ให้เราแล้วในทุกๆ ลมหายใจที่กาย" 

 สติคืออะไร? สัมปชัญญะคืออะไร?

สติ(สติเจตสิก) : คือ สภาพธรรมที่ทำหน้าที่ " ระลึกได้ " หรือ " ความไม่หลงลืมในกุศลธรรม " สติไม่ใช่ความจงใจนึก แต่เป็นดั่ง "หางเสือ" หรือ "องครักษ์" ที่ตรึงจิตไว้กับอารมณ์ปัจจุบันขณะคือที่ฐานกาย ไม่ให้จิตกระโจนลงไปในอดีตหรืออนาคต

สัมปชัญญะ(ปัญญาเจตสิก) : คือ สภาพธรรมที่ทำหน้าที่ " รู้แจ้ง ประจักษ์ชัด ตระหนักรู้ " ตามความเป็นจริง เป็นตัวแสงสว่างที่เข้ามาจำแนกแยกแยะสภาพธรรมที่สติกำลังระลึกอยู่นั้น ว่าเป็นอนัตตา เป็นเพียงธรรมแต่ละธรรมที่ทำกิจของตน

 สติและสัมปชัญญะสัมพันธ์กันอย่างไร?

ทั้งสองเป็นเจตสิกฝ่ายกุศลที่มักเกิดร่วมกันเสมอในภาคปฏิบัติ เปรียบเสมือน" ตา และ เท้า " 

สติ ทำหน้าที่เหมือน " เท้า " ที่ก้าวลงไปยืนยันตำแหน่ง ณ ปัจจุบันขณะ (ทำให้จิตไม่ฟุ้งซ่าน)

สัมปชัญญะ ทำหน้าที่เหมือน " ดวงตา "ที่คอยฉายส่องมองดูว่าสิ่งที่เท้ายืนอยู่นั้นคืออะไร เห็นความเกิด-ดับ และเห็นความไม่ใช่ตัวตนของสภาะนั้น

 สติเกิดขึ้นมาได้อย่างไร?

ตามหลักปรมัตถธรรม สติเป็นอนัตตา สั่งให้เกิดไม่ได้ แต่ " สติเกิดจากเหตุปัจจัย " 

เหตุใกล้ให้เกิดสติคือ " ถิรสัญญา "(ความจำที่มั่นคงแม่นยำในสภาพธรรม)ซึ่งได้มาจากการหมั่นฝึกหัดสะสม อานาปานสติ และ กายคตาสติ อยู่เป็นประจำ เมื่อจิตจำสภาวะของกายและลมหายใจได้อย่างแม่นยำ พอมีผัสสะแปลกปลอมเข้ามา สติจะพรึบขึ้นมาทำกิจเองโดยธรรมชาติ

 สติเกี่ยวข้องกับการเกิดทุกข์อย่างไร?

สติคือ " ตัวเปลี่ยนทิศทางของพลังงานจิต "

หาก ไม่มีสติ พลังงานของจิตจะถูกขับเคลื่อนด้วย อวิชชา ไหลไปสู่สายนิโรธไม่ได้ แต่ออกไปทางสายเกิดทุกข์ (สมุทัย)

เมื่อ มีสติ สติจะเข้ามาทำหน้าที่พิทักษ์จิต ทำให้กระแสการปรุงแต่งที่จะนำไปสู่ความเร่าร้อนชะงักลง สติจึงเป็นตัวชี้ชะตาว่าจิตจะเลือกเดินบนเส้นทางสายทุกข์ หรือเส้นทางสายดับทุกข์

มีสติมากส่งผลเสียสมดุลหรือไม่?

ในสภาวะธรรมระดับปรมัตถ์ " สติเจตสิก ยิ่งมีมากยิ่งดี ไม่มีคำว่าล้นจนเสียสมดุล " (เพราะสติเป็นกุศลล้วนๆ)

แต่สิ่งที่คนทั่วไปเข้าใจผิดว่า "สติมากจนปวดหัวหรือเครียด" แท้จริงแล้วนั่น ไม่ใช่สติ แต่เป็น " โทสะเจตสิก หรือ โลภะเจตสิก "ที่เข้าไป " จงใจ เพ่ง บังคับ หรือ ควบคุม " จิต ซึ่งเป็นการทำกิจที่บิดเบือนธรรมชาติ ทำให้เสียสมดุลระหว่าง สมาธิ (ความดิ่ง) และ วิริยะ (ความเพียร)

สติเข้ามามีบทบาทในวงจรการเกิดทุกข์ในจุดใด?

สติสามารถเข้ามาตัดตอนวงจรปฏิจจสมุปบาทลัดสั้นในชีวิตประจำวันได้หลักๆ 2 จุดยุทธศาสตร์ คือ "จุดผัสสะ" และ "จุดเวทนา" ซึ่งเป็นรอยต่อสำคัญก่อนที่จิตจะลากเข้าไปสู่กระแสของตัณหาและอุปาทาน

สติทำหน้าที่อย่างไร?ใน ผัสสะ และในเวทนา?

ผัสสะ : สติทำหน้าที่เป็น "เครื่องคัดกรอง/องครักษ์ดักหน้าประตู" ทันทีที่เกิดการกระทบ (เช่น หูได้ยินเสียง) สติจะระลึกรู้เท่าทันตื่นตัวที่ มโนผัสสะ ไม่ให้จิตซึมซับเอาความหมายมาปรุงแต่งต่อ 

ในเวทนา : สติทำหน้าที่เป็น "ผู้สังเกตการณ์" เมื่อจิตเสวยรสของอารมณ์ (สุข ทุกข์ เฉย) สติจะระลึกรู้ว่า "นี่คือเวทนาที่กำลังถูกเสวย" แยกจิตผู้รู้ออกมาจากเวทนา ไม่ให้จิตกระโจนลงไปเป็นผู้สุขหรือผู้ทุกข์ร่วมด้วย

ผัสสะเปลี่ยน เวทนาเปลี่ยนตามผัสสะได้อย่างไร?

เพราะ เวทนาเป็นผลลัพธ์โดยตรงของผัสสะ (ผัสสะ => เวทนา) จิตรับอารมณ์ได้ทีละหนึ่งขณะ

ถ้าผัสสะเปลี่ยนจาก "ตาเห็นรูปที่น่าโกรธ" (จักขุผัสสะฝ่ายอกุศล) ย้ายไปเป็น "กายกระทบสัมผัสอันเป็นกลาง" (กายผัสสะ) เวทนาที่เคยจะเดือดร้อนเป็นทุกข์ทางใจ ก็ต้องเปลี่ยนไปเป็นอุเบกขาเวทนา (เวทนารู้) ทางกายทันทีตามกฎของเหตุปัจจัยของการเกิด เวทนา ซึ่งมันจะไปตาม ผัสสะ ที่เกิดขึ้นในขณะจิตเดียว

สติเปลี่ยนผัสสะ และ สติเปลี่ยนเวทนาได้อย่างไร?

มหาสติที่ว่องไว จะไม่เข้าไปสู้หรือห้ามอารมณ์เดิม แต่ทำหน้าที่ "หักพวงมาลัยจิต" ย้ายความสนใจจากชุมสายมโนผัสสะที่กำลังจะปรุงแต่งอกุศล พลิกกลับมาสลับสัญญาณป้อนเข้าสู่ "กายผัสสะ" ที่ฐานกายแทน( สติเปลี่ยนผัสสะ)

เมื่อสติเปลี่ยนตัวผัสสะสำเร็จ ส่งผลให้วงจรของเวทนาสายทุกข์ขาดสะบั้นลงทันที แล้วเกิดเวทนาใหม่ที่เป็นกลางขึ้นมาแทน

  การใช้ สติ เปลี่ยนผัสสะ ในจุดนี้จะมีผลกับการเกิดทุกข์หรือดับทุกข์ทันที

1 ) เมื่อสติรู้ว่า สุขเวทนากำลังจะเกิด ให้ดึงสติกลับมาระลึกรู้ที่ฐานกาย( อานาปานสติ หรือ กายคตาสติ แล้วแต่ความเหมาะสมในเวลานั้น)ซึ่งจิตจะติดตามสติมาด้วย สติอยู่ที่ใด จิตก็จะอยู่กับสติด้วย เพราะสติเป็นเจตสิกที่ปรุงแต่งจิตโดยตรง จิตอยู่กับสติจะปลอดภัยมากที่สุด สุขเวทนาที่เกิดขึ้นก็จะไม่ปรุงแต่งไปเป็น นันทิและราคะ ซึ่งเป็นเชื้อของ ตัณหา ที่นำไปสู่ทุกข์

2 ) เมื่อสติรู้ว่า ทุขเวทนากำลังจะเกิด ก็ให้ทำเช่นเดียวกันกับข้อ 1  สติเกิด อวิชชา(โมหเจตสิก)ดับ นี่คือ สติตัดวงจรทุกข์ในด่านแรกที่ เวทนา( ช่วง ผัสสะ ไปสู่ เวทนา )

นันทิ คืออะไร? ราคะคืออะไร? นันทิราคะคืออะไร?

นันทิ: คือ ความเพลิน ความลุ่มหลงเพลิดเพลินไปในอารมณ์ ความหมกมุ่นในอารมณ์ การคลุกคลีในอารมณ์ แช่ในอารมณ์

ราคะ: คือ ความกำหนัด ความยินดีติดใจ ความอยากยึดไว้เป็นของตน ความต้องการ( ในอารมณ์ 6 )

นันทิราคะ: คือ "ความเพลินจนเกิดความกำหนัดยินดีอย่างฝังลึก" เป็นตัวยางเหนียวที่เชื่อมระเบิดเวลา (ตัณหา) ให้ทำงานอย่างสมบูรณ์ เป็นอาการที่จิตวิ่งเข้าไปกอดอารมณ์นั้น(ในอารมณ์ 6 )ไว้ไม่ยอมปล่อยวาง( ยึดในอารมณ์ 6 )

นันทิและราคะ เกิดขึ้นที่จุดใด?

นันทิและราคะเกิดขึ้นที่....รอยต่อระหว่าง "เวทนา" ไปสู่ "ตัณหา" 

                เวทนา ( นันทิ , ราคะ ) => ตัณหา

เมื่อมโนผัสสะประมวลผลเป็นเวทนาแล้ว จิตที่ขาดสติจะเกิดความเพลิน (นันทิ) ในรสของเวทนานั้นทันที และแปรสภาพเป็นความติดใจ (ราคะ) กลายเป็นนันทิราคะที่พร้อมจะปรุงแต่งสังขารสายทุกข์ให้เติบโต( เป็นตัณหา )

ผลลัพธ์ของการเกิด นันทิราคะ เป็นอย่างไร?

จิตจะถูกบิดเบือนไปจากธรรมชาติเดิม สิ้นอิสรภาพ กลายสภาพเป็น "ผู้ทุกข์"

เกิดตัณหา อุปาทาน และภพชาติตามมาในทันที จิตจะดิ้นรน กระวนกระวาย ขัดเคือง หรือทะยานอยากไม่มีที่สิ้นสุด เป็นการเปิดประตูต้อนรับพญามาร( กิเลส )เข้ามายึดพื้นที่ใจให้รับรู้...ทุกข์...แบบเต็มๆ

ทำไมต้องมีสติทุกๆ ผัสสะ? ทำไมต้องมีสติทุกๆ เวทนา?

เพราะ ผัสสะเกิดและดับตลอดเวลา และเวทนาก็เกิดขึ้นและดับลงอยู่ตลอดเวลา เช่นกัน

หากเราเผลอปล่อยให้มีช่องว่างแม้เพียงชั่วขณะจิตเดียว(ไม่มีสติ) นันทิราคะจะฉวยโอกาสแทรกตัวเข้าทำงานทันที การมีสติในทุกๆ ผัสสะและเวทนา จึงเป็นการสร้าง "สันตติ" (ความสืบเนื่องของสติ) เพื่อปิดช่องว่างไม่ให้กิเลสเข้าครอบงำจิต

สติตัดวงจร นันทิราคะ ในเวทนา ได้อย่างไร?

เมื่อเวทนาปรากฏ สติและโยนิโสมนสิการจะกระโดดเข้ามาคั่นกลาง ทำหน้าที่ "ละนันทิ" (ไม่ยอมเพลิน)ด้วยการ...ดึงสติกลับมาที่ฐานกานทันที ซึ่งจิตก็จะติดตามสติมาพร้อมกันอยู่ที่ฐานกาย นันทิราคะจึงสลายไป เพราะไม่มีที่เกาะ จิตไปอยู่กับสติแล้ว เมื่อจิตหยุดเพลินในเวทนา สังขารปรุงแต่งฝ่ายทุกข์ก็ไม่มีอาหาร นันทิราคะจึงฝ่อและดับไปเองตามธรรมชาติเหมือนไฟที่ขาดเชื้อ ตัณหา(ทุกข์) จึงเกิดขึ้นไม่ได้ เพราะไม่มีเชื้อไฟ( นันทิราคะ )

วงจรการเกิดทุกข์เกิดขึ้นได้อย่างไรถ้าไม่มีสติ?

หากไม่มีสติ วงจรจะไหลลื่นเป็นเส้นตรงที่น่ากลัว:

อวิชชา => ผัสสะ => เวทนา => นันทิราคะ (ตัณหา) => อุปาทาน => ภพ => ชาติ => ความทุกข์ระทมอย่างเต็มรูปแบบ

ถ้าไม่มีสติ จิตจะถูกลากไปตามกระแสกิเลส(อวิชชา)อย่างเบ็ดเสร็จโดยไม่มีอะไรมาขัดขวาง( ตามวงจรด้านบน )

ทำไมสติจึงเป็นธรรมที่ตัดวงจรทุกข์เป็นด่านแรก?

เพราะสติเป็นเจตสิกที่ ว่องไวที่สุดในการเข้าระลึกรู้สภาวะในปัจจุบันขณะ ปัญญาหรือสมาธิจะทำงานไม่ได้เลยหากไม่มีสติเป็นผู้ชี้เป้า สติจึงเปรียบเสมือน "ทัพหน้า" หรือ "ด่านตรวจคนเข้าเมือง" ที่ต้องคัดกรองและสกัดกั้นสิ่งแปลกปลอมเป็นด่านแรกสุด

สติเกี่ยวข้องอย่างไรกับ สมาธิและปัญญา?

สติ เป็นผู้ระลึกรู้และดึงจิตกลับมาสู่ฐานกาย (องครักษ์พิทักษ์จิต)

สมาธิ คือ ความตั้งมั่นของจิตที่อยู่กับฐานนั้นอย่างแนบแน่น (ผู้ให้กำลังและความนิ่ง)

ปัญญา คือ การเห็นแจ้งว่าสภาพธรรมนั้นเป็นอนัตตา (ผู้ทำลายความหลงผิด)

ทั้ง 3 ธรรมนี้ทำงานหนุนเนื่องกัน โดยมีสติเป็นจุดเริ่มต้นขับเคลื่อนมรรคองค์อื่นๆ

วิธีการใช้สติตัดวงจรทุกข์ในจุดผัสสะและเวทนาทำอย่างไร?

ต้องหมั่นสังเกตอาการกะพริบหรือความไหวของจิต(อกุศลเจตสิก)ที่ มโนผัสสะ เมื่อมีสิ่งใดมากระทบ ยอมรับเวทนาที่เกิดขึ้นตามจริงโดยไม่ใช้อัตตาไปกดข่ม แล้วใช้สติแยก "จิตผู้รู้" ออกมาดู "เวทนา" ที่กำลังแสดงตัวอยู่ สตินำจิตกลับที่ฐานกาย ไม่ไหลไปสู่ทุกข์(จากอกุศลเจตสิกปรุง)

การย้ายผัสสะในเวทนา ไปที่ฐานกายทำอย่างไร?

(จุดไคลแมกซ์จากภาคปฏิบัติที่นักปฏิบัติไม่ค่อยสังเกตกัน)

เมื่อเจอสถานการณ์วิกฤตหรือผัสสะที่รุนแรง (เช่น คนมาด่าซึ่งๆ หน้า) มหาสติที่ไวจะไม่วิ่งไปแก้ที่คำด่าหรือเข้าสู่อารมณ์โกรธ แต่จะ "หักพวงมาลัยจิต" สติจะย้ายจากโสตผัสสะ/มโนผัสสะ ดิ่งตรงไปลงมาจับที่ "กายผัสสะ" ทันที

เช่น นำจิตมาจดจ่ออย่างมั่นคงที่ฝ่าเท้ากระทบพื้น หรือการเคลื่อนไหวของร่างกายในกิจกรรมที่กำลังทำอยู่ ณ ขณะนั้น ทุกขเวทนาทางใจจะดับลงทันทีเพราะจิต(สติพาจิต)ย้ายบ้านสำเร็จกลายเป็นอุเบกขาเวทนา (เวทนารู้)ทุกข์ไม่เกิด

 จิตอยู่กับสติได้อย่างไร?

จิตอยู่กับสติได้เพราะ สติเป็นเจตสิกที่เกิดร่วมกับจิตในขณะนั้น จิตและสติเกิด-ดับพร้อมกัน รู้อารมณ์เดียวกัน การเจริญสติอย่างต่อเนื่อง (สันตติ) จึงทำให้จิตมีองครักษ์พิทักษ์อยู่ตลอดเวลา กิเลสจึงแทรกเข้าหาได้ยากยิ่ง อวิชชาหลง(โมหเจตสิก)ไม่สามารถเกิดขึ้นได้พร้อมกับสติ(ระลึกรู้ตัว) สติเกิด อวิชชา(โมหเจตสิก)ดับ กิเลสน้อยใหญ่ดับลงชั่วขณะจิต การเจริญสติอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ(อานาปานสติและกายคตาสติ)จึงเป็นจุดดับลงของทุกข์ในขณะจิตเดียว สติยังเป็นปัจจัยของการเกิด สมาธิ และ ปัญญา การมีสติทุกลมหายใจและมีสติในทุกๆอิริยาบท นั่นคือ จุดดับทุกข์ในชั่วขณะจิตเดียว( กิเลสอวิชชาดับ กิเลสตัณหาดับลงชั่วขณะจิตนั้น )

บทสรุป: สติตัดวงจรทุกข์เป็นด่านแรกได้อย่างไร?

ความทุกข์ไม่ได้ดับไปด้วยการบังคับ ไม่ได้ดับไปด้วยความอยาก แต่ดับไปด้วย "ความไม่ประมาท" โดยการมีสติที่ว่องไวคอยพิทักษ์มโนผัสสะและเวทนา สติคือด่านแรกที่พลิกเกมจากการเป็น "ผู้หลงลื่นไหลไปตามนันทิราคะ" มาเป็น "ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้แยกแยะสมมติออกจากความจริง" สติเป็นกุศลเจตสิก เป็นองค์มรรคหนึ่งในอริยมรรคมีองค์ 8 ถือว่าสำคัญมากๆ

เมื่อสติทำงานเป็นสันตติ(ต่อเนื่อง) ช่องว่างของมาร(กิเลส)จะหมดไป จิตจะคืนสู่สภาพ "ปกติ" ดับทุกข์ได้อย่างแท้จริง ตราบใดที่มีสติแกร่งและมั่นคง

"พระพุทธเจ้าทรงตรากตรำบำเพ็ญบารมีมาสี่อสงไขยแสนกัป ไม่ใช่เพื่อให้พวกเรากราบไหว้ขอพร แต่เพื่อให้พวกเราลุกขึ้นมา ‘เจริญสติในทุกๆ ผัสสะ’ เพื่อไม่ให้ตกเป็นทาสและเป็นเหยื่อของพญามารกิเลสทั้งปวงอีกต่อไป

ปัจฉิมโอวาทที่ว่า ‘จงยังประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่นให้ถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาทเถิด’ จึงไม่ใช่เพียงคำสั่งเสีย แต่เป็นคำโอบกอดอันอบอุ่นที่สุดจากพระบิดาผู้รู้แจ้งโลก ที่ย้ำเตือนให้เรามีองครักษ์พิทักษ์จิตในทุกย่างก้าว เพื่อให้ชีวิต 24 ชั่วโมงต่อจากนี้ เป็นชีวิตที่อยู่เหนือความทุกข์ทั้งปวง"

 มาเริ่มต้นการฝึก สติ ให้แข็งแกร่งเป็น มหาสติ(สติที่ว่องไว)

 ทุกๆอย่างอยู่ที่การตัดสินใจลงมือทำของท่านแล้ว

  ลิ้งค์ด้านล่างนี้ ล้วนบ่มเพาะสติ สมาธิ ปัญญา ทั้งสิ้น

(( ความรู้และความเข้าใจในแก่นมรรค ))

[ การปรุงแต่งกุศลเจตสิกเพื่อดับทุกข์ ดูที่นี่..]

[ สัมมาทิฏฐิคืออะไร? มิจฉาทิฏฐิคืออะไร? ดูที่นี่.]

[  ตีแผ่สมมติ และ อัตตา กดดูที่นี่... ] 

((เหตุปัจจัยของการเกิดและดับของทุกข์))

(( นันทิ สะพานเชื่อม ทุกข์ กดดูที่นี่...))
(( สติ ตัดวงจรกิเลสอย่างไร? กดดูที่นี่....))
(( แก่นมรรคตีแผ่กิเลสทั้งปวง กดดูที่นี่...))

((  เห็นธรรม เห็นทุกข์ กดดูที่นี่..))
(( อริยสัจ 4  กดดูที่นี่....))
((  ตีแผ่ขันธ์ 5 กดดูที่นี่..))
(( สติปัฏฐาน 4 กดดูที่นี่... ))
((  รู้จัก สัมมาทิฏฐิ และ มิจฉาทิฏฐิ กดดูที่นี่...))
(( วิธีการฝึก สติ สมาธิ ปัญญาหรือวิธีสร้างแก่นมรรค กดดูที่นี่...)) 

  [  ตีแผ่อนัตตาคืออะไร??? ] 
  [  ตีแผ่อัตตาคืออะไร??? ] 

[  อัตตา  อุปาทาน  อนัตตา  กดดูที่นี่...  ]

(( เห็นทุกข์ เห็นธรรม เห็นปัญหา เห็นปัญญา ))
(( เหตุปัจจัย และ การสร้างเหตุปัจจัย ))

    ((  จิตว่าง  กดดูที่นี่....))

(( วิธีการละนันทิด้วยแก่นมรรค )) 

((ทุกข์คืออะไร? ทุกข์มาจากไหน? ดับทุกข์ทำอย่างไร?)) 

(( วิชชาคืออะไร? อวิชชาคืออะไร? กดดูที่นี่..))